Proces leczenia implanto-protetycznego zazwyczaj przebiega w 2 etapach. Pierwszy etap to leczenie chirurgiczne, czyli wkręcenie implantu, a druga faza obejmuje leczenie protetyczne, czyli wykonanie korony na implancie (w najprostszym przypadku). Fazy te są nierozłączne. Sam implant bez korony byłby jak dom bez dachu 😉

Etap chirurgiczny leczenia implanto-protetycznego

Konsultacja z badaniem pacjenta

Leczenie implantologiczne zaczyna się zawsze od zbadania pacjenta oraz konsultacji implantologicznej i protetycznej. Chyba, że implantolog i protetyk to jedna osoba, wtedy wystarczy jedna konsultacja 🙂 Zazwyczaj na tej samej wizycie jest wykonywana tomografia komputerowa szczęk, czyli CBCT. 

CBCT

CBCT (ang. Cone Beam Computed Tomography) to stożkowa tomografia komputerowa. Jest to obecnie standard przed wkręceniem implantu. ZAWSZE powinno się ją zlecić. CBCT pokazuje obraz Twoich zębów i kości w wymiarze 3D, co znacznie ułatwia pomiary i planowanie zabiegu, tak by umieścić implant we właściwym miejscu w kości. Kiedy już pacjent został zbadany i „zmierzony” umawia się na zabieg implantologiczny. 

Zabieg implantologiczny

Zabieg zaczyna się oczywiście od znieczulenia. Dużo znieczulenia. W końcu wiercimy w kości, która jest unerwiona. Zabieg wkręcenia implantu sam w sobie nie jest mocno skomplikowaną operacją, o ile został wcześniej dobrze zaplanowany. Pacjenci mogą odczuwać rozpieranie w kości, mogą czuć wibracje oraz słyszeć specyficzne dźwięki używanego sprzętu, a jak dobrze trafią to i nawet jakiś żart, mający na celu rozluźnienie atmosfery 😉  

Mała operacja trwa z reguły od 40min do 2h w zależności od wielu czynników, jak np. od ilości wszczepianych implantów oraz od tego, czy oprócz wkręcenia implantu chirurg musi przeprowadzić dodatkowy zabieg np. podniesienia dna zatoki szczękowej (sinus lift). Po zakończonej operacji pacjent powinien stosować się do zaleceń lekarskich.

Zalecenia dla pacjenta po wszczepieniu implantu

• nic nie jeść w ciągu min.2 h od zabiegu
• przez pierwsze doby ostrożnie i delikatnie myć zęby w okolicy wszczepu, unikać nadmiernego płukania jamy ustnej
• schładzać twarz w okolicy wszczepu zimnym okładem (coldpack)
• w razie bólu stosować środki przeciwbólowe wg zaleceń lekarza
• przez pierwsze 2-3 dni po zabiegu niewskazane jest picie zarówno bardzo gorących napojów, jak i alkoholu
• obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu- jak najdłużej, najlepiej na zawsze 😉
• pacjent przez pierwsze doby po zabiegu powinien się oszczędzać, nie dźwigać ciężarów, zaprzestać treningów i imprez, nie myć okien 😉
• nie przegrzewać ciała- zrezygnować z sauny, nie opalać się 
• przypadku posiadania protezy zębowej, należy w miarę możliwości ograniczać czas noszenia protezy do czasu zdjęcia szwów i zagojenia rany 
• jeśli wskazany jest antybiotyk należy przyjmować go w regularnych odstępach czasowych tak jak zlecił lekarz
• umówić się na wizytę kontrolną i zdjęcie szwów (z reguły po 1-2 tyg.) 

Teraz pora na osteointegrację, czyli zrastanie implantu z kością. Jak wspomniałam, może to potrwać 3-6 miesięcy. Po tym czasie można „odsłonić” implant.

Powikłania po wszczepieniu implantu

Jak każdy zabieg, a zwłaszcza chirurgiczny, leczenie implantologiczne obciążone jest pewnym ryzykiem wystąpienia powikłań. Chociaż współczesna stomatologia pozwala uniknąć bólu, skraca czas spędzony w gabinecie i korzysta z najnowocześniejszych rozwiązań, reakcja pozabiegowa jest sprawą indywidualną i zależy od rozległości zabiegu. Ale dla przykładu podam Wam kilka powikłań pozabiegowych.

Bezpośrednio po zabiegu może pojawić się ból, obrzęk lub krwiak. Zastosowanie odpowiednich lekarstw ogranicza te objawy. Czasami może dojść do rozwinięcia periimplantitis, czyli zapalenia kości wokół implantu, co może w konsekwencji prowadzić do utraty połączenia wszczepu z kością. W bardzo rzadkich przypadkach implant nie przyjmuje się, czyli nie zrasta się z kością.

Jeśli obserwujesz u siebie niepokojące objawy po implantacji jak najszybciej zgłoś się do swojego dentysty.

Implantacja natychmiastowa 

To, co napisałam powyżej, opisuje standardową drogę pacjenta począwszy od wszczepienia implantu do zamocowania na nim gotowej korony dentystycznej. Coraz więcej chirurgów przeprowadza zabieg implantacji natychmiastowej, co oznacza, że na jednej i tej samej wizycie usuwany jest ząb, a w miejscu po nim zostaje wkręcony implant z wykorzystaniem istniejącego zębodołu po ekstrakcji. 

Odsłonięcie implantu

Gdy zakończy się okres integracji implantu z kością, zostaje on odsłonięty. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Implantolog nacina znów dziąsło nad implantem, przykręca do implantu śrubę gojącą. Po upływie ok. dwóch tygodni rozpoczyna się wykonywanie pracy protetycznej.

Etap protetyczny leczenia implanto-protetycznego

Pierwsza wizyta

Wykonanie korony protetycznej polega na pobraniu wycisków/skanów, rejestracji zwarcia pacjenta i doborze koloru przyszłej korony. Z reguły odbywa się to na jednej wizycie, która trwa od 30 min do 1h. Zebrane przez protetyka parametry przesyłane są do laboratorium protetycznego i technik w ciągu 1-2tyg. wykonuje koronę protetyczną. Jeśli chcesz wiedzieć jakie są rodzaje koron albo z jakich materiałów się je wykonuje zapraszam do przeczytania tego artykułu:

Druga wizyta

Na drugiej wizycie gotową koronę protetyczną przykręca się bądź cementuje na implancie. Nareszcie pacjent może się cieszyć odbudowanym zębem.

Jak dbać o higienę przy koronie na implancie?

O koronę na implancie należy dbać tak samo jak o pozostałe zęby. Tzn. mycie zębów minimum 2 x dziennie oraz nitkowanie całego uzębienia to podstawa zapobiegania większości powikłań pozabiegowych, jak i większości schorzeń jamy ustnej. Wspomagająco można stosować płukanki przeciwbakteryjne i/lub używać irygatora wodnego, który dobrze sprawdza się w oczyszczaniu miejsc trudno dostępnych. Wskazane są też regularne wizyty u higienistki stomatologicznej oraz rutynowe kontrole dentystyczne. 

Mam nadzieję, że mój artykuł wyjaśnił wszelkie wątpliwości. A jeśli masz jeszcze jakieś pytania, zapraszam do zadawania ich w komentarzu poniżej. 

Pamiętaj : Twoje ząbki nie są z gąbki 😉

Paulina 

Artykuł Jak przebiega leczenie implanto-protetyczne? pochodzi z serwisu mama al dente.

Korona protetyczna-co to takiego?

Korona protetyczna jest to stałe uzupełnienie protetyczne. Mówiąc potocznie to taka „czapeczka” na zęba, która odbudowuje jego kształt i funkcję. Przykleja się ją na stałe do zęba za pomocą specjalnego „kleju” (cementu). Ale zaraz zaraz. Do czego właściwie przykleja się koronę? Ano do kikuta zęba , czyli do fragmentu zęba, pozostałego po preparacji wiertłem (oszlifowaniu). Różne są metody szlifowania, jedne mniej, inne bardziej inwazyjne. Wybór metody zależy od sytuacji klinicznej. Na decyzję składa się m.in. stan zęba (żywy czy martwy), miejsce w zgryzie, a także rodzaj materiału, z którego mamy wykonać przyszłą koronę. Niektóre tworzywa wymagają większej grubości zbieranych tkanek, a inne mniejszej. Decyduje o tym protetyk. No dobrze, skąd wiadomo czy w danym zębie można wykonać koronę?

Wskazania, czyli kiedy wykonujemy koronę protetyczną? 

• w przypadku urazu zęba, gdy doszło do złamania i jest ono na tyle niefortunne, że ciężko będzie odbudować ząb za pomocą klasycznego wypełnienia (np.kompozytu)
• gdy ząb jest martwy i/lub próchnica go zjadła. Taki ząb należy wcześniej przeleczyć endodontycznie (kanałowo) i wykonać w nim wkład koronowo-korzeniowy. Dopiero po zacementowaniu wkładu wykonuje się koronę protetyczną. Korona na samym korzeniu może nie wytrzymać. Zależy to oczywiście od sytuacji i nie można uogólniać. W niektórych przypadkach sprawdzają się tzw. endokorony, które nie wymagają instalowania wkładu w korzeniu zęba. Ale jest to rozwiązanie rzadziej spotykane.
• jeśli pacjent w miejscu brakującego zęba ma implant (czyli taki tytanowy korzeń) to również na nim wykonuje się koronę protetyczną, która może być cementowana lub przykręcana do wszczepu
• jeśli ząb stoi nieprawidłowo, np. jest zrotowany lub też znacznie wysunięty, co zaburza estetykę i/lub funkcję, a pacjent nie chce się poddać leczeniu ortodontycznemu i jednocześnie nie można wykonać na tym zębie mniej inwazyjnej odbudowy (np. bondingu lub licówki), wtedy korona jest leczeniem z wyboru
• gdy korona zęba jest znacznie przebarwiona i nie reaguje na wybielanie
• kiedy pacjent zgłasza się po metamorfozę uśmiechu i istnieją przeciwskazania do wykonania licówek. Wtedy wykonujemy korony lub ćwierćkorony.
• w przypadku dużego starcia zębów, kiedy nie można wykonać innego typu odbudowy zębów np. nakładów porcelanowych/kompozytowych (onlay/overlay). Więcej o starciu zębów i metodach odbudowy przeczytasz TU.

To byłoby na tyle, jeśli chodzi o wskazania do wykonania koron protetycznych. A kiedy nie można zrobić korony na zębie?

Przeciwskazania, czyli kiedy nie można wykonać korony?

• kiedy zniszczenie/złamanie zęba sięga poniżej brzegu kości
• jeśli ząb ma zapalne zmiany okołowierzchołkowe
• gdy pacjent ma zaawansowane zapalenie przyzębia, dziąseł
• w przypadku alergii na materiał, z którego wykonana jest korona protetyczna. Jest to rzadkie zjawisko, ale istnieje, dlatego wspominam o nim. Uczulać może np.nikiel, który wchodzi w skład niektórych koron metalowo-ceramicznych. 

No i tu dochodzimy do kolejnego pytania, a mianowicie:

Z czego zbudowana jest korona protetyczna?

Generalnie można podzielić korony na lite, czyli wykonane z jednego rodzaju tworzywa (np.złota, co można nie raz zaobserwować u naszych wschodnich sąsiadów;-) oraz korony złożone, czyli wykonane z dwóch rodzajów materiałów (np.metalowo-porcelanowe). Mogłabym się tu rozwodzić bez końca- jakie są rodzaje ceramiki czy jaką techniką wykonuje się korony (np. PRESS, CAD/CAM). Ale dochodzę do wniosku, że nie będę Was tym zanudzać. To wiedza specjalistyczna. Wystarczy, że poznacie kilka przykładów najczęściej wykonywanych w gabinecie koron, żeby mieć ogólne rozeznanie.

Rodzaje koron protetycznych:

• AKRYLOWA. Jest używana jako krótkoczasowa korona tymczasowa. Dziąsła jej nie cierpią i szybko się zaczerwieniają (zapalenie), zwłaszcza, gdy jest umieszczona zbyt blisko nich, a dodatkowo pacjent ma kiepską higienę. Ponadto jest niezbyt estetyczna.  Dlatego korony te przechodzą pomału do lamusa.
• KOMPOZYTOWA. Cześciej niż poprzedniczkę, stosujemy ją jako tymczasową odbudowę zęba. Jak sama nazwa wskazuje, wykonuje się ją z materiału kompozytowego, z którego robimy też wypełnienia w zębach. Korony kompozytowe również nie są super estetyczne. Są także mniej trwałe niż korony porcelanowe..
• METALOWA. Wykonana jest ze stopu metali nieszlachetnych, np. chrom-kobalt albo szlachetnych- np. ze złota. I choć złote korony cechują się idealną szczelnością brzeżną oraz działaniem bakteriostatycznym, ze względu na brak estetyki i cenę złota coraz częściej odchodzi się od wykonywania tego typu koron.
• PORCELANOWO-METALOWA. Inaczej mówiąc korona porcelanowa na podbudowie metalowej. Jest to korona z zewnątrz porcelanowa, w kolorze zębów naturalnych, a w środku zbudowana jest ze stopu metalu. I tak jak powyżej może być to podbudowa szlachetna (złoto) lub nieszlachetna (chrom-kobalt, chrom-nikiel). Generalnie można powiedzieć, że korona porcelanowa na metalu cechuje się w miarę dobrą estetyką. Jednakże czasami metal może „prześwitywać” przy dziąśle, dając szarawe zabarwienie (nieszlachetny) albo mniej rzucającą się w oczy „cieplejszą poświatę”, jaką daje stop złota. Jak już wcześniej wspomniałam, złoto dzięki swoim właściwościom zapobiega stanom zapalnym dziąsła i powstawaniu próchnicy korzenia zęba. Stosuje się ją z powodzeniem w bocznym odcinku uzębienia.
• PORCELANOWO-CYRKONOWA. W tym przypadku zamiast metalu mamy tlenek cyrkonu. Cyrkon jest bardzo twardy, jednak gorzej łączy się z porcelaną niż metal, zatem częściej może dochodzić do odszczypywania się fragmentu porcelany. Korona ta jest zdecydowanie bardziej estetyczna niż ta na metalu, ponieważ cyrkon jest biały. Jest to dobre rozwiązanie w przednim, jak i bocznym odcinku uzębienia
• PEŁNOCERAMICZNA E-MAX, a dokładniej IPS. E-max. Jest to korona wykonana z dwukrzemianu litu (szkłoceramiczna). Cechuje się bardzo dobrą wytrzymałością oraz znakomitą estetyką, ponieważ odbija i przepuszcza światło, jak naturalne zęby, dlatego z wyboru stosowana jest w zębach przednich, gdy zależy nam na super naturalnym uśmiechu.

Jak wygląda zabieg wykonania korony w pojedynczym zębie?

Tu wyróżnię dwa sposoby leczenia- analogowy, czyli tradycyjny oraz cyfrowy.

ANALOGOWO

Zazwyczaj są to dwie lub trzy wizyty.

Pierwsza wizyta

Zaczynamy, jak zawsze, od konsultacji, czyli wywiadu i zbadania pacjenta. Wykonywane są potrzebne zdjęcia rtg i czasem fotograficzne. Dobrze, aby pacjent przed tą wizytą miał wykonaną profesjonalną higienizację (jeśli zachodzi taka potrzeba). Następnie wspólnie z pacjentem wybieramy najbardziej odpowiedni materiał, z którego ma być wykonana przyszła korona i ustalamy plan działania. Wspominam celowo ten „wybór materiału”, gdyż od niego zależy cena przyszłego uzupełnienia, której pacjent powinien być na samym początku świadomy.

Druga wizyta

Na drugiej wizycie przystępujemy do działania. Stan zęba (żywy czy martwy) i rodzaj korony determinuje procedurę i czas leczenia.

Generalnie można przyjąć, że jeśli ząb jest żywy to na drugiej wizycie następuje jego oszlifowanie. Ale zanim to nastąpi, warto dobrać kolor przyszłej korony. Po szlifowaniu, gdy nasze oczy są już nieco zmęczone, a zęby pacjenta przesuszone, może nam to zaburzyć prawidłową ocenę barwy. Jeśli dobór koloru sprawia nam kłopot, wysyłamy pacjenta do laboratorium technika dentystycznego, który zrobi to za nas doskonale. Są też urządzenia, służące do oceny barwy zębów. Jednak oko ludzkie i doświadczenie lekarza lub technika nie ma sobie równych.

Ząb opracowywuje się oczywiście w znieczuleniu miejscowym. Zakres preparacji tkanek, jak już wspominałam jest różny. Zależy od stanu zęba i materiału przyszłej korony. Potem pobiera się wyciski (nie odciski, jak to niektórzy pacjenci mówią 😉 ) szczęki i żuchwy. Następuje rejestracja zwarcia. Na koniec zabezpiecza się kikut zęba koroną tymczasową, żeby zapewnić jego ochronę, a także estetykę.

Gdy ząb jest martwy, zaczynamy od wykonania w nim wkładu koronowo- korzeniowego (ze stali, złota lub włókna szklanego). Wkład ten stanowi podbudowę pod przyszłą koronę protetyczną. Dodam, że kanał lub kanały muszą być wcześniej wyleczone. Wkład może być pojedynczy lub złożony, zależnie od ilości kanałów. Można go wykonać bezpośrednio na jednej wizycie albo też opracować kanał/-y i pobrać wyciski. Wówczas wykonuje go technik dentystyczny, a czas leczenia wydłuża się o jedną wizytę.

Trzecia wizyta

Na ostatniej wizycie przymierzamy gotową koronę i sprawdzamy wspólnie z pacjentem czy kolor pasuje. Jeśli wszystko jest OK. cementujemy koronę na stałe i umawiamy pacjenta na kontrolę za tydzień. Zazwyczaj po zacementowaniu korony nie wolno przez 2 godz. nic jeść, a pić można po 30 min.

CYFROWO

Coraz częściej w gabinetach dostępne są skanery wewnątrzustne, którymi dentysta cyfrowo „pobiera wyciski” uzębienia pacjenta. Pozyskane dane wędrują do komputera ze specjalnym oprogramowaniem, gdzie przygotowywany jest projekt przyszłej korony czy też innego uzupełnienia (np. onlay’u). Następnie prototyp korony jest wycinany drukarką 3D, jeśli gabinet takową posiada. Jeśli nie, dane wędrują do wyspecjalizowanego laboratorium protetycznego i tam powstaje korona. Przy dobrym wietrze pacjent może mieć ząb w jeden dzień 🙂

FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania dotyczące koron protetycznych:

Czy warto okoronować swojego zęba?

Warto, jeśli są do tego wskazania, nie warto- jeśli ich nie ma 😉 A już na pewno nie warto jeśli istnieją jakiekolwiek przeciwskazania. Odsyłam parę linijek wyżej. Generalnie, jeśli stan Twojego zęba jest kiepski, jest on znacznie zniszczony i/lub martwy, a jego zachowawcze rekonstrukcje nie wytrzymują zbyt długo albo estetyka pozostawia wiele do życzenia- to TAK, warto pomyśleć o koronie protetycznej.

Czy rzeczywiście korona protetyczna nie spada?

Nie powinna, ale jak to mówią- nigdy nie mów nigdy. Korona jest przyklejana do kikuta zęba za pomocą różnego rodzaju cementów, ich rodzaj zależy od sytuacji klinicznej. „Kleje” te są bardzo mocne, ale utrzymanie się korony zależy nie tylko od siły ich łączenia. Sposób opracowania zęba pod koronę, warunki zgryzowe, w tym obecność wad zgryzu czy parafunkcje (np.nagryzanie przedmiotów, ołówków, obgryzanie paznokci itp.) oraz higiena jamy ustnej- to wszystko ma wpływ na trwałość i utrzymanie korony na zębie. Zdarza się, że korona tymczasowa spada, ponieważ jest przyklejona słabszym klejem, co by można było ją łagodnie zdjąć przed zacementowaniem docelowej korony.

Jaka jest trwałość korony protetycznej?

Czasem jest to 5lat, czasem kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt lat. Trwałość korony zależy od wielu czynników, które wymieniłam w punkcie wyżej. Ale pewne jest, że korona może żyć dłużej niż człowiek 😉

Czy korona protetyczna może ściemnieć?

Nie, zasadniczo korony porcelanowe nie ulegają przebarwieniom. Porcelana jest odporna na barwniki. Korony kompozytowe i akrylowe TAK-mogą się przebarwiać z czasem. Wszystko zależy od higieny i diety oraz używek (tytoń, wino) pacjenta.

Czy można zdjąć koronę protetyczną?

Tak, ale po co? Jeśli korona pasuje funkcjonalnie i estetycznie nie ma takiej potrzeby. Zasadniczo zdejmuje się stare, wieloletnie korony, które przestały spełniać swoje funkcje, a w planie jest wykonanie nowego uzupełnienia. Można wówczas taką koronę rozpiłować wiertłem albo zbić „zbijakiem”. Ta druga metoda może być nieco bardziej drastyczna, więc jej nie polecam 😉 Nie martw się, Twój dentysta wie, co robi 😉

Czy w ciąży i w czasie karmienia piersią mogę zrobić sobie koronę protetyczną?

W I trymestrze ciąży raczej unikałabym wszelkiego leczenia stomatologicznego, chyba że jest wyraźna konieczność, np. ból lub uraz zęba. Najbezpieczniejszy okres na leczenie to II trymestr ciąży. Można wtedy wykonywać większość zabiegów stomatologicznych, w tym leczenie protetyczne. Jednak moim zdaniem najlepiej terapię protetyczną przeprowadzać przed zajściem w ciążę lub po urodzeniu dziecka. W czasie karmienia piersią można wykonywać korony porcelanowe, jak również inne uzupełnienia protetyczne.

Jak dbać o koronę porcelanową?

Jak o własne zęby. Czyli szczotkowanie minimum 2 razy, a nitkowanie minimum raz dziennie. Szczoteczka elektryczna, soniczna lub ręczna, w zależności od upodobań. Opcjonalnie płukanki przeciwbakteryjne.

Dlaczego korona protetyczna się rusza?

Jeśli jest zacementowana na zębie żywym, mogło dojść do jej częściowego odcementowania, czyli odklejenia. Korona na implancie również może się odcementować albo śruba łącząca może się poluzować i korona może się ruszać. Są też sytuacje, kiedy kikut albo korzeń zęba, na którym jest zamontowana korona uległ częściowemu złamaniu. Wtedy dodatkowo może pojawić się ból oraz krwawienie z kieszonki dziąsłowej. Jeśli rusza Ci się korona na zębie nie czekaj i jak najszybciej udaj się do swojego dentysty, aby uniknąć dalszych powikłań, w tym (o zgrozo) połknięcia korony! 😉 I na koniec anegdota z życia wzięta:

Źródła

Wagner L. Wprowadzenie do ćwiczeń przedklinicznych z materiałoznawstwa: materiały stosowane w protetyce: skrypt dla studentów, praca zbiorowa.;Oficyna Wydawnicza Akademii Medycznej, 2007.

Artykuł Korona Ci z zęba nie spadnie, czyli wszystko o koronach protetycznych pochodzi z serwisu mama al dente.

Spis treści:

1. Czym jest bonding?
2. Jakie są wskazania do bondingu?
3. Jakie są przeciwskazania?
4. Jak wygląda zabieg bondingu?
5. Przykładowe efekty bondingu.
6. Jak dbać o odbudowane kompozytem zęby?
7. Wady i zalety bondingu.
8. Podsumowanie.
9. Źródła.

Czym jest bonding?

Bonding to mikroinwazyjny zabieg z zakresu stomatologii estetycznej, ale też funkcjonalnej. Polega na odbudowaniu zębów za pomocą wysoce estetycznego materiału kompozytowego. Siły adhezji (przylegania) łączą ten materiał z powierzchnią zęba, a jest to możliwe przy pomocy słynnego bonda, czyli żywicy kompozytowej („kleju”). Zakres preparacji tkanek jest bardzo niewielki, przy założeniu że zęby są tylko starte albo tylko ukruszone. W przypadkach kiedy pacjent ma wiele starych wypełnień, przebarwienia czy próchnicę zakres preparacji jest wiadomo większy, bo trzeba np.usunąć tę próchnicę i dopiero ząb odbudować. Bezpośrednie licówki kompozytowe to również rodzaj bondingu. Przykrywają one wtedy całą powierzchnię licową (przednią zęba). 

Jakie są wskazania do bondingu?

• starcie zębów (o przyczynach starcia przeczytasz TU.)
• ukruszone zęby, np. w wyniku urazu albo zgrzytania (czyli bruksizmu)
• chęć zmiany kształtu zębów, wyrównania ich lub wydłużenia
• maskowanie pęknięć oraz różnych postaci niedorozwoju szkliwa
• zamykanie szpar między zębami, diastemy
• gdy w trakcie leczenia ortodontycznego trzeba zmienić kształt zęba/ów, z powodów funkcjonalnych bądź estetycznych, a jest jeszcze za wcześnie na wykonanie klasycznej porcelanowej licówki
• przebarwienia zębów, których nie można usunąć poprzez czyszczenie, wybielanie itp. Na ile jest to możliwe decyduje lekarz dentysta.

Jakie są przeciwskazania do bondingu?

W zasadzie nie ma przeciwskazań bezwzględnych, może za wyjątkiem uczulenia na materiał kompozytowy, co jest nieeeezmiernie rzadkie. 

Do przeciwskazań względnych można zaliczyć:

• palenie tytoniu (większa skłonność do przebarwień) oraz picie dużej ilości kawy, czerwonego wina i wszystkiego, co przebarwia zęby. Można sobie z tym poradzić przychodząc częściej na profesjonalne czyszczenie zębów oraz polerowanie kompozytu
• bruksizm, czyli zgrzytanie i/lub zaciskanie zębów. Ale jeśli pacjent nauczy się kontrolować zaciskanie w ciągu dnia, a na noc zakłada szynę relaksacyjną, można i u niego wykonać bonding. Więcej o szynoterapii przeczytasz TU, a o innych metodach walki z bruksizmem TU.
• twarda dieta, czyli jeśli lubisz podjadać orzechy i pestki, bonding polegający na wydłużeniu koron zębów może nie być tak trwały, jakbyś tego oczekiwał/a. Jeśli ograniczysz trochę twarde pokarmy w diecie zabieg można przeprowadzić i u Ciebie.

Jak widzisz, powyższym przeciwskazaniom względnym można zaradzić. Wszystko zależy od Ciebie i Twojego dentysty 😉

Jak wygląda zabieg bondingu?

Zanim zapiszesz się na bonding warto najpierw skonsultować się. Dentysta obejrzy Twoje zęby, opowie Ci o zakresie preparacji, a jeśli potrzeba wykona zdjęcia radiologiczne. Ponadto zaplanuje czas trwania zabiegu odbudowy. Jest to bardzo ważne, ponieważ może to być 30 min, ale równie dobrze 3h. Moja rekordzistka siedziała na fotelu 5h (z małą przerwą 😉 Ale odbudowywałam jej 8 zębów.

A teraz do rzeczy…

Bonding z reguły nie wymaga znieczulenia, ponieważ z założenia preparacja tkanek jest minimalna. Często polega ona tylko na delikatnym zmatowieniu powierzchni szkliwa delikatnym wiertłem. No chyba, że masz nadwrażliwość zębów i/lub odsłonięte szyjki albo ubytki klinowe. Nie wiesz jak te ubytki wyglądają? Sprawdź TU. 

Ja zanim przystąpię do odbudowy estetycznej zębów najpierw wykonuję dokumentację fotograficzną, tak żeby można było porównać efekt przed i po bondingu.

Następnie zabezpieczam zęby koferdamem. To jest taka specjalna guma na ramce. Służy ona do odizolowania zębów, które mają zostać odbudowane od reszty jamy ustnej. Zwłaszcza chodzi tu o język, który lubi czasem (niepostrzeżenie przez lekarza) przenieść ślinę na zęby, powodując tym samym spadek siły adhezji kompozytu. Co to oznacza dla pacjenta? Odpadnięcie odbudowy po kilku dniach / tygodniach/ miesiącach… A obu stronom, i pacjentowi i lekarzowi, zależy przecież na tym, żeby bonding trzymał się jak najdłużej.

Po odizolowaniu zębów, ich powierzchnia zostaje wytrawiona specjalnym dentystycznym kwasem (ortofosforowym). Ten sam kwas jest używany do wykonywania zwykłych wypełnień (plomb).

***Można też zabieg przeprowadzić bez użycia kwasu. Ja jednak preferuję z, ponieważ siła adhezji kompozytu do zęba jest większa, a co za tym idzie odbudowa jest bardziej wytrzymała.

Po przepłukaniu powierzchni zębów nakładam żywicę kompozytową, czyli słynnego Bonda 😉 Następnie odbudowuję ząb/ zęby, poprzez naprzemienne nakładanie i naświetlanie warstw kompozytu za pomocą lampy stomatologicznej.

 Istnieją kompozyty przeznaczone do odbudowy zębiny (mniej przezierne) oraz te imitujące szkliwo (bardziej przezierne). W stomatologii mamy też specjalne barwniki do malowania po zębach. Dzięki nim uśmiech wygląda jeszcze bardziej naturalnie. Jak widzisz, bonding jest to zabawa w rzeźbiarza i malarza. A że ja od dziecka darzyłam plastykę szczególnym zainteresowaniem, ten rodzaj pracy lubię szczególnie.

Po odbudowaniu zębów, sprawdzam i ewentualnie koryguję przeszkody zgryzowe.  No i na koniec jest polerowanie. Może ono trwać dość długo, ale nie można skracać tego etapu. Ponieważ tylko dobrze wypolerowane, „wypieszczone” odbudowy kompozytowe mają szansę przetrwać w dobrym stanie i być odporne na wszelkiego rodzaju przebarwienia.

Poniżej możesz zobaczyć przykłady bondingu, jaki wykonałam u moich pacjentów.

Efekty bondingu 

Kliknij w zdjęcie, aby zobaczyć szczegóły.

Jak dbać o odbudowane kompozytem zęby? 

• odpowiednia higiena jamy ustnej. Co najmniej 2-krotne szczotkowanie zębów odpowiednią techniką+nitkowanie. Można zainwestować w szczoteczkę elektryczną, w której zestawie są często końcówki służące stricte do polerowania. Dobrym rozwiązaniem jest również szczoteczka soniczna.
• należy unikać pokarmów, które przebarwiają zęby (w miarę możliwości)
• regularnie zgłaszać się na usuwanie złogów nazębnych (skaling, piaskowanie)
• co najmniej raz w roku pokazywać się u swojego dentysty na kontroli i w celu przepolerowania kompozytu
• NIE WOLNO odgryzać zębami nitek, obgryzać paznokci czy otwierać zębami butelek!!! są to parafunkcje, czyli nieprawidłowe nawyki. Nie rób tego NIGDY, nawet jeśli Twoje zęby nigdy nie były odbudowywane!

Jakie są wady i zalety bondingu?

Zalety: 

• bonding jest mikroinwazyjny, często nie wymaga w ogóle wiercenia w zębach
• efekt metamorfozy uśmiechu jest natychmiastowy (jedna wizyta)
• zabieg jest w większości przypadków odwracalny (kompozyt można usunąć)
• możliwość korekty odbudowanych zębów na tej samej wizycie
• bonding jest dużo tańszy od ceramiki. Cena waha się od 200 do 500 PLN za jeden ząb, w zależności od zakresu preparacji i ilości użytego materiału. Dla porównania cena jednej licówki porcelanowej to ok. 2000 PLN ( ceny warszawskie 2021)

Wady:

• efekt bondingu nie jest tak trwały jak odbudowy porcelanowe (licówki, korony)
• kompozyt może się z czasem przebarwiać (to zależy od higieny jamy ustnej pacjenta, jego diety, używek…)
• nie każde przebarwienie udaje się przykryć bondingiem (to zależy od wielkości i źródła)
• kompozyt częściej niż porcelana ulega uszkodzeniom (odłamaniu)
• bonding wymaga częstszych kontroli dentystycznych z polerowaniem oraz częstszych zabiegów higienizacji w gabinecie. Z drugiej strony jest to też plus. Częstsze wizyty są dla pacjenta dobre, ponieważ lekarz lub higienistka może wcześniej wychwycić inne patologie (np.próchnicę, zapalenie dziąseł i przyzębia itp.). Wtedy potencjalnym chorobom można zaradzić zanim się rozkręcą.

Jak widzisz, jest tyle samo plusów, jak i minusów bondingu. Na koniec warto dodać, że estetyka odbudowy zębów zależy w dużej mierze od doświadczenia dentysty, jego zdolności manualnych, precyzji oraz wyczucia estetyki.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu … obejrzysz wszystkie odcinki Bonda 😉

A tak na serio, wg mnie bonding jest zabiegiem dla pacjentów, mających defekty w kształcie lub kolorze zębów, które zaburzają estetykę uśmiechu i stanowią źródło kompleksów. Dla tych, którzy jednocześnie boją się bardziej zaawansowanych terapii estetycznych albo po prostu ich na nie nie stać.

Często pacjenci decydują się na kompozytowe odbudowy, traktując je jako metamorfozę „na próbę”, a po ok. 5 latach nabierają odwagi (lub zaoszczędzają pieniądze) i zamieniają bonding na licówki porcelanowe.

O tych ostatnich będzie następny artykuł, do którego link znajdziesz poniżej:

Hollywood Smile, czyli wszystko o licówkach porcelanowch.

Jeśli masz jakieś pytania, zostaw komentarz albo skontaktuj się ze mną przez formularz kontaktowy, który znajdziesz TU.

Znajdziesz tam też zapis na newsletter, w którym informuję o nowych artykułach na moim blogu oraz o nowościach w stomatologii.

Dużo uśmiechu na resztę dnia życzę,

Paulina

Artykuł Dla kogo bonding zębów? pochodzi z serwisu mama al dente.

BIOFEEDBACK EEG (neurofeedback) a leczenie bruksizmu

Biofeedback to mówiąc wprost dostarczanie człowiekowi informacji zwrotnej (ang.„feedbacku”) o zmianie stanu fizjologicznego jego organizmu. Neurofeedback jest to metoda terapeutyczna zwiększająca skuteczność funkcjonowania naszego mózgu. Dzięki takiej terapii może on nauczyć się świadomie modyfikować funkcje, które normalnie nie są kontrolowane świadomie (np. fale mózgowe czy napięcie mięśni). Komputer (a dokładniej pomiarowy system komputerowy) monitoruje zmiany w organizmie i przekazuje informacje zwrotne w formie akustycznej lub wizualnej. W neurofeedbacku to elektroencefalograf (EEG) odczytuje aktywność bioelektryczną mózgu. No dobrze, ale jak to wpływa na bruksizm?

Biofeedback EEG służy do trenowania mózgu w wypracowaniu strategii opanowywania i zmniejszania poziomu stresu. I to właśnie poprzez ten mechanizm ma on wpływać na redukcję bruksizmu. Pewna metaanaliza wykazała wyższą skuteczność biofeedbacku i technik relaksacyjnych niż brak leczenia albo placebo w bruksizmie. Ale trzeba też przyznać, że nie ma wystarczających danych naukowych potwierdzających jednoznacznie bezpośredni wpływ biofeedbacku na bruksizm. Uczeni nadal prowadzą badania. Nie mniej jednak, biorąc pod uwagę fakt, że ta terapia jest w pełni bezpieczna dla człowieka, czemu nie spróbować? Tym bardziej, gdy inne metody walki ze stresem nie przynoszą efektów. Nic nie tracimy, a możemy tylko zyskać. Bo biofeedback, poza działaniem wspomagającym zwalczanie bruksizmu, może poprawić również pamięć i koncentrację, pomóc w regulacji emocji oraz polepszyć jakość snu. Działa wspomagająco w wielu innych zaburzeniach.

SZTUCZNA INTELIGENCJA a leczenie bruksizmu

Od paru lat naukowcy prowadzą badania nad zastosowaniem sztucznej inteligencji w leczeniu bruksizmu. Mam tu na myśli SZYNY Z BIOFEEDBACKIEM (SENSORS), oparte na algorytmach sztucznej inteligencji (AI).

Są to „inteligentne” szyny stabilizujące zgryz zawierające system czujników stresu. Po założeniu takiej szyny, gdy pacjent zaciska zęby od razu dostaje informację zwrotną, aby przestał to robić. Udowodniono, że terapia biofeedbackiem oparta na siłach okluzyjnych jest bezpieczna, skuteczna i przynosi niewiele skutków ubocznych. Niestety jej mechanizm i kluczowe technologie nie są jeszcze do końca jasne. Niemniej jednak szyny z biofeedbackiem to obiecujące podejście do diagnostyki i leczenia bruksizmu. Na efekty dalszych badań musimy jeszcze trochę poczekać.

TRANSKRANIALNA STYMULACJA MAGNETYCZNA a leczenie bruksizmu

TMS, czyli przezczaszkowa stymulacja magnetyczna to nieinwazyjna metoda leczenia, zatwierdzona przez Agencję Żywności i Leków (FDA). Wiemy już, że TMS działa wspomagająco w leczeniu depresji, migreny czy bezsenności. Uczeni prowadzą badania na temat wpływu TMS na bruksizm senny (SB) i obturacyjny bezdech senny (OBS).

Na czym polega TMS?

TMS wykorzystuje zjawisko indukcji elektromagnetycznej do precyzyjnej modulacji aktywności neuronalnej mózgu. Aparat wytwarza krótkie impulsy magnetyczne, które penetrują tkankę mózgową indukując w neuronach tzw. prąd depolaryzacyjny. W ten sposób można pobudzać aktywność poszczególnych struktur mózgu oraz badać mechanizmy patofizjologiczne określonych chorób.

Wyniki badań potwierdzają nieprawidłową pobudliwość ośrodkowego układu nerwowego u pacjentów z bruksizmem. W nieco bardziej ograniczony sposób, TMS służy pośrednio do zmniejszania aktywności mięśni i intensywności bólu w bruksizmie. Angażuje też mięśnie górnych dróg oddechowych w obturacyjnym bezdechu sennym.

Badania z zastosowaniem TMS w leczeniu bruksizmu są nadal bardzo ograniczone. Pewnie minie jeszcze ładnych parę lat, zanim będzie można rozważyć kliniczne zastosowanie TMS. Zatem czekamy. Nie omieszkam zaktualizować tego wpisu, jeśli dowiem się czegoś nowego.

Jeśli chcesz poznać potwierdzone naukowo metody walki z bruksizmem, to zapraszam do artykułu, w którym opisałam 12 kroków do zwalczenia bruksizmu.

Zapraszam Cię już teraz do zapisu na newsletter, w którym na bieżąco informuję o nowych artykułach na moim blogu, a także nowościach w stomatologii.

Pamiętaj: Twoje ząbki nie są z gąbki 😉

Paulina

Artykuł Czy to przyszłość w leczeniu bruksizmu? Vademecum cz.5. pochodzi z serwisu mama al dente.

O innych metodach walki z bruksizmem przeczytasz tutaj. A czym dokładniej jest bruksizm przeczytasz tu.

Spis treści:

1. Czym jest szyna relaksacyjna?
2. Zadania szyny relaksacyjnej.
   1. Szyna w badaniach naukowych
3. Skąd wziąć szynę relaksacyjną?
4. Jak wygląda wykonanie szyny?
5. Konstrukcja szyny relaksacyjnej.
6. Kiedy nosić szynę relaksacyjną?
7. Jak prawidłowo stosować szynę?
   1. Odczucia pacjentów
8. Kontrola szyny
9. Podsumowanie
10. Źródła

CZYM JEST SZYNA RELAKSACYJNA?

Profesjonalnie wykonana szyna relaksacyjna to specjalna nakładka pokrywająca cały łuk zębowy, górny lub dolny (w zależności od przypadku), która ma ochronić zęby przed ścieraniem lub pękaniem. Wykonana jest z twardego tworzywa sztucznego. Wyobraź sobie, że Twoje zęby zgrzytają po materiale bardziej miękkim niż Twoje zęby (bo jak pewnie wiesz, szkliwo jest najtwardszą tkanką organizmu). To co będzie ścierać się szybciej? ODP: szyna, nie Twoje szkliwo. 

 Szynoterapia to podstawowa metoda zapobiegania negatywnym skutkom bruksizmu. Szyna relaksacyjna nie wyleczy całkowicie z bruksizmu, ale zniweluje jego skutki, czyt. ochroni zęby, plomby i uzupełnienia protetyczne (jak licówki, korony itp.), mięśnie, stawy przed destrukcyjnym działaniem sił żucia.

Jej inne nazwy to:

• okluzyjna szyna odciążająca,
• twarda szyna stabilizacyjna,
• szyna płaska,
• MAGO (w szczęce),
• szyna Tannera (żuchwa),
• szyna w CR,
• SRS (w szczęce lub w żuchwie),
• Michigan.

ZADANIA SZYNY RELAKSACYJNEJ:

• ochrona zębów przed starciem i pękaniem
• ochrona odbudów protetycznych przed zniszczeniem
• unikanie przemieszczeń zębów
• stabilizacja okluzji (zwarcia)
• zmniejszenie napięcia mięśni, a co za tym idzie często bólu mięśni
• korzystny efekt psychogenny (spokojniejszy sen, spokojniejszy pacjent)

SZYNA W BADANIACH:

Badania potwierdzają przesłankę, że stosowanie szyny zgryzowej zmniejsza aktywność EMG (elektromiograficzną) w mięśniach żwaczach i przednich mięśniach skroniowych u pacjentów z bruksizmem sennym (związanym ze stresem zawodowym). To rozluźnienie mięśni niestety nie trwa wiecznie. Jakby tak było, szyna relaksacyjna byłaby złotym środkiem w leczeniu bruksizmu, a tak nie jest.

Relaksacja mięśni żucia po założeniu i noszeniu nakładki co noc jest największa w pierwszych 3 miesiącach leczenia. Potem aktywność elektromiograficzna mięśni wraca do stanu z przed leczenia. Być może OUN dostosowuje się do zmienionych bodźców sensorycznych. Im dłużej noszona jest szyna tym mniejsze prawdopodobieństwo, że odruch hamujący zmniejszy bruksizm. Pacjenci, którzy nosili szynę ochronną co drugi tydzień osiągnęli większą redukcję aktywności mięśni niż Ci którzy nosili nakładkę co noc. Nosząc ją co 2 tydzień nie dali mózgowi szansy na przyzwyczajenie się do niej.

SKĄD WZIĄĆ SZYNĘ RELAKSACYJNĄ ?

Jak to skąd? Od dentysty, a najlepiej od dentysty specjalizującego się w protetyce.

WAŻNE!

Przestrzegam przed „magikami”, robiącymi szyny, a nie będącymi dentystami. Wiem, że cena takiej szyny często kusi, ale naprawdę omijajcie takie osoby szerokim łukiem, bo mogą przynieść Wam więcej szkody niż pożytku. Kupowanie szyny w aptece czy na allegro i formowanie jej samemu również nie jest dobrym pomysłem! Po pierwsze nigdy nie wiesz czy prawidłowo ją uformowałeś, czy nie pogorszy ona Twojego zgryzu i nie spowoduje większych dolegliwości ze strony mięśni czy stawów skroniowo-żuchwowych. Po drugie leczenie szyną zawsze wymaga rutynowej kontroli u lekarza dentysty. Osobiście nie znam lekarza, który kontrolowałby szyny z apteki. 

W dzisiejszych czasach można kupić dosłownie wszystko, nawet przenośną turbinę do nawiercania zębów. Ale czy to oznacza, że każdy człowiek ma prawo to robić? Czy taka próba zabawy w lekarza jest bezpieczna? Odpowiedź brzmi TAK, ale tylko u dzieci pod kontrolą dorosłych z użyciem zabawkowych przyrządów lekarskich/dentystycznych 😉

JAK WYGLĄDA WYKONANIE SZYNY?

Wykonanie szyny odbywa się zwykle na dwóch wizytach. W skrócie:

• Na pierwszej wizycie lekarz pobiera wyciski (jeśli masz silny odruch wymiotny to koniecznie poinformuj swojego dentystę zanim włoży Ci masę wyciskową do buzi;). Następnie lekarz rejestruje potrzebne dane do wykonania szyny i wydaje zlecenie dla technika dentystycznego. 
• Na drugiej wizycie, która z reguły jest po 3-7 dniach, pacjent otrzymuje gotową szynę. Przymierza ją, a lekarz sprawdza czy wszystko pasuje, ew. dokonuje niezbędnych korekt i przekazuje pacjentowi zalecenia dotyczące stosowania aparatu.

KONSTRUKCJA SZYNY RELAKSACYJNEJ:

• materiał szyny to twarde tworzywo sztuczne, zazwyczaj polimerowe
• szyna obejmuje cały łuk zębowy (wszystkie zęby górne lub dolne)
• powierzchnia kontaktu z zębami przeciwstawnymi jest płaska
• wszystkie zęby przeciwstawne mają kontakt z szyną, a punkty kontaktu są delikatne i równomiernie rozmieszczone
• powinna mieć minimalną grubość (zapewniającą minimalne zwiększenie wysokości zwarcia) *chyba, że celem leczenia jest owo podniesienie wysokości zwarcia (zależy od przypadku)
• szyna powinna dawać dyskulzję (rozkontaktowanie ) zębów bocznych w trakcie ruchu doprzedniego żuchwy, a prowadzenie boczne/kłowe powinno być mniej strome niż naturalne pochylenie u pacjenta (aby ograniczyć aktywność mięśni)

KIEDY NOSIĆ SZYNĘ RELAKSACYJNĄ?

Szyna relaksacyjna jest zalecana do noszenia głównie w nocy, kiedy śpisz i nie masz nad sobą kontroli. W ciągu dnia natomiast staraj się obserwować własne odruchy i spróbuj sam siebie kontrolować. Jak to zrobić zerknij tu. Jeśli jednak nie dajesz rady, możesz z powodzeniem użytkować szynę relaksacyjną w ciągu dnia lub też w sytuacjach, które Cię stresują (np. w pracy czy u teściowej 😉

Jeden z moich pacjentów zabierał szynę relaksacyjną na siłownię, ponieważ podczas dźwigania ciężarów strasznie zaciskał zęby. Aż pewnego razu ją zgubił 🙂 Ale szybko wykonaliśmy nową, by mógł znów trenować bez uszczerbku dla zębów 😉

JAK PRAWIDŁOWO STOSOWAĆ SZYNĘ RELAKSACYJNĄ?

Po wieczornym myciu zębów zakładasz szynę na zęby i kładziesz się spać. Rano po przebudzeniu, wyjmujesz ją, przepłukujesz pod bieżącą wodą (w przypadku zagłębień można skorzystać z miękkiej szczoteczki i delikatne usunąć wszelkie zanieczyszczenia), zostawiasz ją do wysuszenia na wierzchu (w bezpiecznym miejscu, co by pies nie chwycił;-), a najlepiej w jakimś pojemniku z otworkami, zapewniającymi dostęp tlenu (i uniemożliwiającymi rozwój drobnoustrojów i grzybów).  

ODCZUCIA SZYNOBIORCÓW 😉

Co jest normalne? Na pewno na początku możesz bardziej się ślinić. Obecność ciała obcego w buzi stymuluje organizm do zwiększonej produkcji śliny. Możesz odczuwać także delikatny dyskomfort w pierwszych dniach leczenia (chwilowe napięcie zębów czy przemijającą nadwrażliwość). Jednak zdecydowana większość pacjentów niemalże od razu po założeniu szyny czuje się lepiej.

KONTROLA SZYNY

Ważne, żeby pierwsza wizyta kontrolna odbyła się w ciągu 1-2 tygodni po odebraniu szyny. 

Ale UWAGA: jeśli po 1-3 dniach stosowania szyny czujesz silny kłujący ból w okolicy ssż (ucha) nie zakładaj jej więcej i jak najszybciej umów się do swojego dentysty.

Pierwsza wizyta kontrolna

Na pierwszej wizycie kontrolnej (tylko nie zapomnij zabrać szyny- zdarza się to częściej niż myślisz 😉 opowiadasz dentyście jak szyna odmieniła Twoje życie na lepsze (częściej) lub gorsze (zdecydowanie rzadziej). Często już po tygodniu widać pierwsze ślady bruksizmu na szynie.

Obecność rowków może świadczyć o tym, że główną składową bruksizmu jest zgrzytanie. Natomiast dołki i zagłębienia w szynie mogą świadczyć, że pacjent bardziej zaciska zęby niż nimi zgrzyta. Istnienie obydwu świadczy, że mamy do czynienia i ze zgrzytaniem i z zaciskaniem.

 Na tej wizycie lekarz sprawdza szynę wizualnie i w Twojej buzi. Dokonuje też niezbędnych korekt, ale często już nic nie musi korygować.

Druga wizyta kontrolna i kolejne

Druga wizyta kontrolna powinna odbyć się po 3 miesiącach leczenia, kolejna po 6 miesiącach. A następnie raz w roku, przy okazji rutynowej kontroli ogólnostomatologicznej, chyba że lekarz prowadzący zaleci inaczej.

Ja zalecam przez pierwsze 3 miesiące leczenia zakładanie szyny co noc. Po tym okresie dobrze jest zrobić sobie małą przerwę (1-2tyg.) na „oszukanie mózgu”, następnie ponownie spać w szynie kolejne 3 mce. Na wizycie kontrolnej po 6 miesiącach, wspólnie z pacjentem podejmujemy decyzję czy szyna jest mu nadal potrzebna i w zależności od tego ustalamy dalszy plan działania i kolejną wizytę kontrolną. Dużo zależy od odczuć pacjenta, jego potrzeb i sytuacji życiowej. Tego czy w danym momencie swojego życia jest w trudnym, stresującym okresie. A także od tego czy udało mu się znaleźć jakiś sposób na radzenie sobie ze stresem. Pacjenci mówią mi, że często w czasie urlopu, odpoczynku nie potrzebują szyny relaksacyjnej, bo się nie stresują i nie zgrzytają (ale zawsze mają ją ze sobą tak na wszelki wypadek 🙂 ).

Dla wielu ludzi kojący wpływ ma sama obecność szyny w plecaku czy torebce. Ta świadomość, że mają ją przy sobie, niekoniecznie w buzi i mogą użyć w razie większych napięć/stresu ma na nich zbawienny wpływ.

PODSUMOWANIE:

Szyna relaksacyjna przede wszystkim CHRONI ZĘBY przed negatywnymi skutkami bruksizmu, choć stosowana umiejętnie działa również wspomagająco w jego redukcji.

Na koniec jeszcze raz podkreślę, że istnieją innego typu szyny, wykonane profesjonalnie w gabinecie. Jeśli oprócz zgrzytania/zaciskania masz inne objawy np.ze strony stawu skroniowo-żuchwowego (bóle, przeskakiwanie krążka stawowego) czy też masz bardzo starte zęby, które nie funkcjonują i nie wyglądają najlepiej to Twój lekarz dentysta wybierze właściwy rodzaj szyny i zaproponuje Ci właściwy w Twoim przypadku sposób leczenia. Szynoterapia bywa często wstępem do bardziej zaawansowanego leczenia protetycznego, odbudowy czy przebudowy zwarcia. Dlatego tak ważny jest wywiad i badanie lekarskie, których w aptece czy w internecie raczej nie doświadczysz.

Dobrego dnia,

Paulina

Artykuł Szyna relaksacyjna w leczeniu bruksizmu. Vademecum cz.3. pochodzi z serwisu mama al dente.

Zarządzanie bruksizmem jest najczęściej wielokierunkowe na czele z DZIAŁANIEM WŁASNYM PACJENTA-czyli Twoim. Mam nadzieję, że kolejność opisanych przeze mnie KROKÓW, będzie dla Ciebie kierunkowskazem działania. Jeśli krok 1. nie pomaga, przechodzisz do kroku 2., jeśli ten nie pomaga, idziesz do kolejnego, aż znajdziesz SWÓJ sposób. Może się zdarzyć, że będziesz potrzebować podjęcia większej liczby KROKÓW, żeby pozbyć się zgrzytania. Może też się zdarzyć, że kilka kroków będzie trzeba podjąć jednocześnie. To zależy od indywidualnej sytuacji, bo każdy pacjent, każdy człowiek jest inny. Zatem zaczynajmy.

SPIS TREŚCI:

1. Samokontrola
2. Samoobrona
3. Psycholog
4. Laryngolog
5. Dentysta Aparat TAP-T
6. Chirurg szczękowo-twarzowy i ortodonta
7. Maska CPAP
8. Szyna relaksacyjna
9. Fizjoterapia
10. Botoks
11. Marihuana
12. Farmakologia (leki)
13. Zakończenie
14. Źródła

KROK 1. Jak pokonać bruksizm?

SAMOKONTROLA

Jeśli jesteś już świadom swojego bruksizmu to postaraj się go kontrolować. Uwierz, wiele osób nie ma bladego pojęcia o tym, że zgrzyta albo zaciska zęby. Wiadomo, że podczas snu nie jesteś w stanie tego zrobić. Natomiast w ciągu dnia, jak się postarasz to jest duża szansa, że dasz radę (wierzę w Ciebie;-)) Ilekroć szef Cię zdenerwuje lub Twoje dziecko wyprowadzi Cię z równowagi i zaciśniesz zęby ze złości – przypomnij sobie o mnie i po prostu odpuść. Otwórz buzię, poruszaj żuchwą, zrób parę serii wdech-wydech i uświadom sobie w tym momencie, że potrafisz ujarzmić swój bruksizm. Ale jeśli jest to dla Ciebie za trudne, skorzystaj z aplikacji BruxApp na telefon, która w skrócie służy do kontroli i panowania nad bruksizmem. Więcej szczegółów znajdziesz tu.

KROK 2. Jak pokonać bruksizm?

SAMOOBRONA

Mam tu na myśli wszelkie działania mające na celu unikanie bądź radzenie sobie ze stresem. Każdy człowiek jest inny i każdy powinien sam sobie odpowiedzieć na pytanie: Co zrobić, żeby stres nie wykończył mnie i mojego uzębienia ???

Jest udowodnione, że każda postać ruchu (spacer, bieganie, rower, taniec…), najlepiej na świeżym powietrzu i obcowanie z przyrodą, sprzyja redukcji napięcia wewnętrznego. Joga i medytacja, samemu lub w grupie albo w towarzystwie kojącego głosu Gosi Mostowskiej (którą znajdziesz TU) również mogą Ci pomóc. Czytanie dziecku bajki przed snem to również forma medytacji (transcendentalnej). Spróbuj tych metod, nic nie tracisz. Pomogą Ci one nie tylko zwalczyć bruksizm, ale i poprawić swoje zdrowie, kondycję i samopoczucie.

Jeśli jednak powyższe metody nie działają, może trzeba przejść do bardziej radykalnych kroków i zmienić pracę lub/ i partnera? 😉 Piszę to trochę z przymrużeniem oka, bo wiem, że wymienione przeze mnie metody nie działają na wszystkich albo też (zwłaszcza te ostatnie) mogą spowodować więcej szkody niż pożytku. Dlatego zanim rzucisz pracę albo rozejdziesz się z partnerem, idź do psychologa, bo on naprawdę może Ci pomóc.

KROK 3. Jak pokonać bruksizm?

PSYCHOLOG

Konsultacja z psychologiem i psychoterapia mogą znacznie zredukować poziom stresu, a co za tym idzie obniżyć poziom napięcia mięśni i zredukować bruksizm. Więc jeśli krok 1 i 2 nie pomaga zalecam zacząć od psychologa. Jeśli terapia ta nie przyniesie oczekiwanych rezultatów albo zmniejszy objawy stresu w Twoim organizmie, ale nie wyeliminuje całkowicie bruksizmu, to szukałabym dalej. Przechodzisz do następnego kroku (4).

KROK 4. Jak pokonać bruksizm?

LARYNGOLOG

Laryngolog wykonuje DISE (Drug Indused Sleep Endoscopy), czyli endoskopię górnych dróg oddechowych podczas snu farmakologicznego (pod wpływem leków). Podczas badania oceniana jest drożność poszczególnych obszarów górnych dróg oddechowych. Oceniane są: jama nosa (nose, N), gardło środkowe (oropharynx, O), gardło dolne (hypopharynx, H) i krtań (larynx, L), tzw. system NOHL. Czyli lekarz sprawdza, gdzie jest problem: w nosie, w podniebieniu miękkim czy w krtani. Jeśli drogi oddechowe są zawężone na wysokości krtani, to aparat wysuwający żuchwę- TAP może Ci pomóc. Zatem przejdź do kroku 5.

KROK 5. Jak pokonać bruksizm?

DENTYSTA- APARAT TAP-T

To jeden z pomocnych sposobów na bruksizm, o ile przyczyna tkwi w lekkim i umiarkowanym bezdechu sennym ( a mówiąc wprost- w krtani). Jest to specjalny aparat (taka podwójna szyna na zęby górnego i dolnego łuku), który ma za zadanie wysunąć żuchwę i poszerzyć drogi oddechowe na wysokości krtani. Poniżej zobaczysz jak to działa:

Tu wypada wyraźnie zaznaczyć, że przyczyną zawężonych dróg oddechowych może być też wada ortognatyczna, a konkretnie tyłożuchwie. Tu z odsieczą pędzą chirurg i ortodonta – Krok 6.

KROK 6. Jak pokonać bruksizm?

CHIRURG SZCZĘKOWO-TWARZOWY I ORTODONTA

Leczenie to polega na operacji chirurgicznej żuchwy (czasem też szczęki- tzw.zabieg dwuszczękowy) oraz równoległym leczeniu ortodontycznym. Terapia ortodontyczna i/lub zabieg chirurgiczny oprócz zdrowia, mogą też znacznie poprawić Twój wygląd i pewność siebie. Jeśli nie ma wskazań do operacji albo nie możesz/ nie chcesz z jakichś przyczyn poddać się temu leczeniu, a masz umiarkowany bezdech- przejdź do kroku 7. Jeśli nie cierpisz na bezdech przejdź od razu do kroku 8.

KROK 7. Jak pokonać bruksizm?

MASKA CPAP

Jest to działanie ukierunkowane głównie na bezdech, więc pośrednio na bruksizm, jeśli jego przyczyna tkwi w bezdechu. Jest to specjalna maska zwiększająca ciśnienie w drogach oddechowych (unosi języczek i udrażnia drogi oddechowe). Badania pokazały, że u pacjenta bez zastosowania CPAP- było kilka epizodów bruksizmu, a po założeniu CPAP na noc nie stwierdzono bruksizmu w ogóle. Tylko ciężko w tym badaniu uwzględnić poziom stresu u pacjenta podczas badania z maską czy bez niej. Sporo CPAP-ów jest dostępnych w sprzedaży. Najlepiej kupować przetestowane urządzenia wysokiej jakości. Zarówno TAP jak i CPAP, a także wyżej opisany zabieg chirurgiczny, mogą pomóc w zredukowaniu bruksizmu. Ale przede wszystkim poprawiają saturację krwi, czyli mogą przedłużyć życie.

Jeśli uporałeś się z bezdechem, a Ty nadal zgrzytasz lub/i zaciskasz zęby, to przejdź do kroku 8.

KROK 8. Jak pokonać bruksizm?

SZYNOTERAPIA

Zastosowanie szyny relaksacyjnej, wykonanej w gabinecie dentystycznym, omówiłam dokładnie w artykule, pt: Szyna relaksacyjna w leczeniu bruksizmu.

Dodam na marginesie, że jeśli masz niezdiagnozowany bezdech i dostaniesz od stomatologa zwykłą szynę relaksacyjną to ta szyna może spowodować jeszcze większe przesunięcie żuchwy do tyłu i może jeszcze bardziej zawęzić Ci drogi oddechowe. Dlatego szynoterapia w tym wypadku może pogorszyć Twój stan. I mimo, że nie zdarza się to często, należy o tym pamiętać.

W relaksacji mięśni na pewno może pomóc Ci fizjoterapeuta- krok 9.

KROK 9. Jak pokonać bruksizm?

FIZJOTERAPEUTA/ OSTEOPATA

Ten krok jest krokiem wspomagającym wszystkie pozostałe kroki. Dlatego śmiało można z niego korzystać już na samym początku walki z bruksizmem. Chyba nikomu nie trzeba udowadniać, że fizjoterapia powoduje relaksację i spadek napięcia całego organizmu. I nie mam tu na myśli tylko i wyłącznie masaży całego ciała. Wszelkie masaże są pomocne. Począwszy od masowania mięśni żwaczy czy mieśni okolicy podjęzykowej (wiem, brzmi i wygląda dziwnie, ale często pomaga—>jeśli nie wierzysz, wróć do punktu: Bruksizm, a położenie języka), a skończywszy na masowaniu stóp. 

Organizm człowieka to siecz pajęcza. Jeśli dochodzi do nierównowagi w jednym miejscu dotyka ona również innych obszarów. Tak jak to się dzieje przy pociągnięciu za jedną nitkę pajęczą. Zaburzenia równowagi w nadmiernie napiętych mięśniach żwaczowych i mimicznych, przez system szlaków powięziowych oraz wspólny system unaczynienia i unerwienia, przekazywane są dalej do mięśni podpotylicznych, obręczy barkowej, mięśni przykręgosłupowych, mięśni obręczy biodrowej i dalej aż do okolic stawów skokowych.

Czyli mówiąc wprost, jeśli masz bruksizm, może też boleć Cię pięta. Albo odwrotnie. Jeśli złamałeś nogę, może dojść do wzrostu napięcia w mięśniach żwaczach, czego następstwem jest bruksizm. To zależy od rodzaju, siły i miejsca urazu. Chcę żebyś to sobie uświadomił. Każdy człowiek to machina wzajemnie się uzupełniających trybików, jeśli któryś z nich nie domaga, cierpią na tym i inne, bo biorą na siebie większe obciążenia. Skutki tej nierównowagi mogą być odczuwane w całym organizmie i mogą manifestować się w postaci bruksizmu.

Konsultacja z fizjoterapeutą, badanie i odpowiednia terapia manualna indywidualnie dostosowana do pacjenta mogą zdziałać cuda. Jeśli kroki 1-9 nic nie pomogły, a Ty nadal masz bruksizm, spróbuj botoksu.

KROK 10. Jak pokonać bruksizm?

BOTOX 

Coraz częściej stosowana w medycynie estetycznej toksyna botulinowa znalazła również zastosowanie w leczeniu bruksizmu. Mechanizm działania botoxu polega na zahamowaniu wydzielania neurotransmitera zakończeń nerwowych, czyli acetylocholiny, w obrębie połączeń nerwowo-mięśniowych, czego rezultatem jest rozkurcz i rozluźnienie mięśni, a więc ich relaksacja. Toksyna ma zatem wpływ na zespoły bólowe połączone z napięciem mięśni. 

ALE badania z 2020r. pokazują, że niezależnie od dawki botoksu działa on podobnie jak szyna relaksacyjna, jeśli chodzi o relaksację mięśni.

Jeśli została zastosowana mała dawka botoxu to pacjent wracał mniej więcej po pół roku do stanu pierwotnego. Jeśli zastosowane były wyższe dawki to przy okazji została zmniejszona objętość mięśni, więc po takich 6-mcach pacjent mniej zaciskał.

ALE: przy wyższych dawkach toksyny zmniejsza się nie tylko objętość mięśni, ale i objętość kości żuchwy. Badacze dowiedli, że objętość żuchwy zmniejsza się znacznie na kłykciu. A im mniejszy kłykieć, tym gorsza dystrybucja sił w dole stawowym, więc mogą powstawać przeciążenia w stawie skroniowo-żuchwowym. Zmniejszona grubość mięśni żucia może również prowadzić do zmian w strukturach korowych żuchwy, zwłaszcza u kobiet po menopauzie. Zatem jak ze wszystkim- najważniejszy jest UMIAR.

 Toksyna botulinowa jest co najmniej tak samo skuteczna jak szyna okluzyjna w przypadku niepodatnego na leczenie bólu mięśniowo-powięziowego (MFP). Jednak z powodu działań niepożądanych zależnych od dawki, leczenie zachowawcze (np. szyna okluzyjna) powinno być pierwszą opcją dla MFP. Szyna i fizjoterapeuta.

Wniosek: jeśli szynoterapia na Ciebie nie działa, możesz próbować ratować się botoksem.

KROK 11. Jak pokonać bruksizm?

MARIHUANA

Nie znalazłam w PUB-MED informacji na temat powiązania THC z bruksizmem, ale jest jedno badanie z Polski pokazujące związek między CBD a TMD. 

CBD to legalna i najważniejsza substancja aktywna medycznej marihuany o bardzo szerokim spektrum działania. W przeciwieństwie do THC nie powoduje skutków ubocznych, nie odurza i nie uzależnia.

Zastosowanie preparatu CBD  w postaci maści na żwacze u pacjentów z bólami mięśniowo-powięziowymi zmniejszyło aktywność mięśni żwaczy i poprawiło ich stan, zrelaksowało je. Ale żeby było jasne- nie zachęcam do palenia marihuany 😉

KROK 12. Jak pokonać bruksizm?

FARMAKOLOGIA

Celowo ten punkt jest w moim przekonaniu ostatnim krokiem, jaki można podjąć. Od ponad 10 lat jestem lekarzem dentystą i nigdy, ani razu nie miałam pacjenta, któremu musiałbym wypisywać receptę na leki zmniejszające dolegliwości napięciowe. Ale nigdy nie mów nigdy. Zatem poniżej lista leków, które działają na bruksizm:

–Buspirone– lek anksjolityczny, też silnie obniża bruksizm

–Hydroksyzyna– mocno obniża

–Gabapentyna, lek na neuropatie, mocno obniża napięcie

–Amitryptylina (często stosowana u pacjentów z TMD) – skuteczność w przypadku bruksizmu nie do końca potwierdzona

TU trzeba sobie zadać pytanie czy warto łykać tabletki? Bo jeśli sama szyna wystarczy- to po co się faszerować? Nie stosując tabletek nie blokujemy tych ruchów żuchwy w trakcie zgrzytania, które mogą okazać się ochronne dla organizmu, jak we wspomnianym w 1.cz. Vademecum refluksie żołądkowo-przełykowym. W moim przekonaniu stosowanie środków farmakologicznych powinno być ostatecznością, kiedy inne metody zawiodły.

Zakończenie

Wymienione przeze mnie KROKI w radzeniu sobie z bruksizmem nie zawsze idą po kolei. Wszystko zależy od danej sytuacji. Każdy pacjent jest inny i każdego trzeba traktować indywidualnie, wybierając wspólnie z nim właściwą drogę leczenia.

PODOBNIE JAK WYSOKA TEMPERATURA  BRUKSIZM NIE JEST CHOROBĄ,

ALE OBJAWEM LEŻĄCEGO U JEGO PODSTAW PROCESU.

Jeśli mamy stan podgorączkowy to nie powinniśmy go od razu zbijać, bo po coś ta temperatura jest podwyższona. Stawia nasz organizm w stan gotowości do walki z chorobą. Lekko podwyższona temperatura jest naszym sprzymierzeńcem, a nie wrogiem. Ale jeśli zwiększa się powyżej  39-40st. to zaczyna przynosić więcej szkody niż pożytku. I bardzo podobnie jest w przypadku bruksizmu. Zgrzytanie może być w wielu sytuacjach czynnikiem sprzyjającym organizmowi, ale jego konsekwencje mogą być również szkodliwe (zwłaszcza dla uzębienia) dlatego dobrze jest mieć bruksizm pod kontrolą. Zarządzanie bruksizmem powinno być zgodne z zasadą: PRIMUM NON NOCERE (Po pierwsze nie szkodzić).

Jak widzisz bruksizm to temat rzeka i jako lekarz z podejściem holistycznym nie mogłam opisać go tylko od strony dentystycznej. Moją intencją było pokazanie tego zjawiska od A do Z. Ale brakuje jeszcze trzech literek alfabetu, stanowiących uzupełnienie Vademecum o bruksizmie. O szynach relaksacyjnych, o przyszłości w leczeniu bruksizmu oraz o bruksizmie u dzieci. Zapraszam do lektury.

Jeśli masz pytanie lub chciałbyś dodać coś, czego nie opisałam w artykule zostaw komentarz. Chętnie odpowiem lub dopowiem. Zapraszam Cię również do zapisu na newsletter, w którym będę na bieżąco informować o nowych artykułach. Będzie mi miło i zyskam jeszcze większą motywację do pisania. Nie zamierzam spamować. Możesz liczyć na merytorykę.

Pamiętaj, Twoje ząbki nie są z gąbki 😉

Paulina

Artykuł Jak pokonać bruksizm? Vademecum cz.2. pochodzi z serwisu mama al dente.