Dlaczego warto odbudować brakujący ząb?

Jeśli doszło u Ciebie do utraty zęba, powstałą lukę trzeba jak najszybciej uzupełnić. Dlaczego? Aby nie doszło do przemieszczeń zębów sąsiadujących z luką oraz zęba przeciwstawnego. Tak, tak, zęby lubią wędrować. To nie jest tak, że nasze zęby stoją całe życie w tym samym miejscu. Kość szczęki i żuchwy ulega stałej przebudowie, a zęby nieznacznie się przemieszczają. Ten proces trwa przez całe życie. Luki w uzębieniu mogą prowadzić z czasem do nieprawidłowych kontaktów między zębami górnymi i dolnymi, do przesunięć żuchwy i zaburzeń w stawach skroniowo-żuchwowych, jak bóle, „przeskakiwanie” w stawie, kliki, a nawet trzaski. Oczywiście nie u każdego pacjenta nastąpi to w tym samym czasie. Ale lepiej dmuchać na zimne i pomyśleć o odbudowie brakującego zęba zanim dojdzie do poważniejszych zaburzeń.

Metody uzupełnienia pojedynczego brakującego zęba:

Są dwie. O obydwu rozwiązaniach pisałam już na blogu:

1. Implant zębowy
2. Most protetyczny

Zarówno implant, jak i most protetyczny ma swoje plusy i minusy, korzyści i ograniczenia. Jednak mają też coś wspólnego.

Co łączy te dwa rozwiązania?

• Naturalny wygląd i funkcja. Zarówno implanty jak i mosty są projektowane tak, aby naśladować naturalne zęby pod względem wyglądu i funkcji. Dzięki temu pacjent może cieszyć się pełnią naturalności i komfortu.
• Komfort i pewność siebie: Zarówno implanty jak i mosty pozwalają na pewniejsze gryzienie i przeżuwanie, co może poprawić komfort jedzenia. Dodatkowo, pacjenci zazwyczaj czują się pewniejsi siebie, gdyż mają pewność, że ich uśmiech jest trwały i estetyczny.

Wiemy już, co łączy implanty z mostami, to teraz: co je dzieli?

Jakie są korzyści związane z implantami w porównaniu do mostków?

• Trwałość i stabilność: Implanty są trwale osadzone w kości szczęki lub żuchwy, co daje większą stabilność i wygodę podczas jedzenia i mówienia niż mostki, które mogą z czasem się odklejać.
• Zachowanie zdrowych zębów sąsiednich: W przypadku mostu konieczne jest szlifowanie zdrowych zębów, aby umożliwić jego osadzenie. Implanty nie wymagają tego procesu, co pomaga zachować zdrowie sąsiednich zębów.
• Wzmacnianie kości: Implanty stymulują kość szczęki lub żuchwy podobnie jak naturalne korzenie zębów, co może pomóc w utrzymaniu zdrowej kości w jamie ustnej. Kość mniej zanika niż w przypadku mostu.
• Długotrwałe rozwiązanie: Przy odpowiedniej opiece i higienie, implant może służyć pacjentowi przez długie lata, a nawet całe życie. Jeśli coś się dzieje z koroną na implancie, można ją zazwyczaj łatwo wymienić na nową ( implant wówczas pozostaje ten sam). Jeśli coś się dzieje z mostem, trzeba go zdjąć i wykonać od nowa, co zazwyczaj obarczone jest dodatkową utratą tkanek twardych zębów, na których mocuje się most.

Jakie są korzyści związane z mostami protetycznymi w porównaniu do implantów?

• Krótszy czas leczenia: Wiele przypadków wymaga krótszego czasu na umieszczenie mostu protetycznego w porównaniu do pełnego procesu implantacji, który obejmuje gojenie i osadzanie korony zęba. Wykonanie mostu to z reguły 2-3 tygodnie, natomiast od momentu wkręcenia implantu do osadzenia docelowej korony na implancie mija ok. 3-6 miesięcy. Więcej o zabiegu wszczepienia implantu pisałam tu: Leczenie implanto-protetyczne.
• Koszt: W niektórych przypadkach mosty protetyczne mogą być tańsze niż implanty zębowe, co może być istotne dla pacjentów o ograniczonym budżecie.
• Brak konieczności chirurgicznego zabiegu: Mosty protetyczne nie wymagają chirurgicznego wszczepienia do kości, co może być bardziej atrakcyjne dla pacjentów, którzy obawiają się tego rodzaju procedur.
• Mniej zaawansowane przypadki: W niektórych przypadkach, gdy tkanka kości jest niewystarczająca lub ogólny stan zdrowia pacjenta nie pozwala na implantację, mosty protetyczne mogą stanowić mniej skomplikowane rozwiązanie.

Podsumowując, nie ma odpowiedzi idealnej. Choć mam nadzieję, że po przeczytaniu tego wpisu rozjaśniło Wam się nieco w głowach. Pamiętajcie jednak, że ostateczny plan leczenia może ustalić tylko Wasz dentysta po dokładnym zbadaniu jamy ustnej. Każdy przypadek jest indywidualny, a decyzję o wyborze pomiędzy implantem, a mostem protetycznym, powinno się podejmować, biorąc pod uwagę indywidualne potrzeby i sytuację pacjenta.

Pamiętajcie, Wasze ząbki nie są z gąbki!

Serdeczności,

Paulina

Artykuł Most czy implant-co wybrać? pochodzi z serwisu mama al dente.

Proces leczenia implanto-protetycznego zazwyczaj przebiega w 2 etapach. Pierwszy etap to leczenie chirurgiczne, czyli wkręcenie implantu, a druga faza obejmuje leczenie protetyczne, czyli wykonanie korony na implancie (w najprostszym przypadku). Fazy te są nierozłączne. Sam implant bez korony byłby jak dom bez dachu 😉

Etap chirurgiczny leczenia implanto-protetycznego

Konsultacja z badaniem pacjenta

Leczenie implantologiczne zaczyna się zawsze od zbadania pacjenta oraz konsultacji implantologicznej i protetycznej. Chyba, że implantolog i protetyk to jedna osoba, wtedy wystarczy jedna konsultacja 🙂 Zazwyczaj na tej samej wizycie jest wykonywana tomografia komputerowa szczęk, czyli CBCT. 

CBCT

CBCT (ang. Cone Beam Computed Tomography) to stożkowa tomografia komputerowa. Jest to obecnie standard przed wkręceniem implantu. ZAWSZE powinno się ją zlecić. CBCT pokazuje obraz Twoich zębów i kości w wymiarze 3D, co znacznie ułatwia pomiary i planowanie zabiegu, tak by umieścić implant we właściwym miejscu w kości. Kiedy już pacjent został zbadany i „zmierzony” umawia się na zabieg implantologiczny. 

Zabieg implantologiczny

Zabieg zaczyna się oczywiście od znieczulenia. Dużo znieczulenia. W końcu wiercimy w kości, która jest unerwiona. Zabieg wkręcenia implantu sam w sobie nie jest mocno skomplikowaną operacją, o ile został wcześniej dobrze zaplanowany. Pacjenci mogą odczuwać rozpieranie w kości, mogą czuć wibracje oraz słyszeć specyficzne dźwięki używanego sprzętu, a jak dobrze trafią to i nawet jakiś żart, mający na celu rozluźnienie atmosfery 😉  

Mała operacja trwa z reguły od 40min do 2h w zależności od wielu czynników, jak np. od ilości wszczepianych implantów oraz od tego, czy oprócz wkręcenia implantu chirurg musi przeprowadzić dodatkowy zabieg np. podniesienia dna zatoki szczękowej (sinus lift). Po zakończonej operacji pacjent powinien stosować się do zaleceń lekarskich.

Zalecenia dla pacjenta po wszczepieniu implantu

• nic nie jeść w ciągu min.2 h od zabiegu
• przez pierwsze doby ostrożnie i delikatnie myć zęby w okolicy wszczepu, unikać nadmiernego płukania jamy ustnej
• schładzać twarz w okolicy wszczepu zimnym okładem (coldpack)
• w razie bólu stosować środki przeciwbólowe wg zaleceń lekarza
• przez pierwsze 2-3 dni po zabiegu niewskazane jest picie zarówno bardzo gorących napojów, jak i alkoholu
• obowiązuje całkowity zakaz palenia tytoniu- jak najdłużej, najlepiej na zawsze 😉
• pacjent przez pierwsze doby po zabiegu powinien się oszczędzać, nie dźwigać ciężarów, zaprzestać treningów i imprez, nie myć okien 😉
• nie przegrzewać ciała- zrezygnować z sauny, nie opalać się 
• przypadku posiadania protezy zębowej, należy w miarę możliwości ograniczać czas noszenia protezy do czasu zdjęcia szwów i zagojenia rany 
• jeśli wskazany jest antybiotyk należy przyjmować go w regularnych odstępach czasowych tak jak zlecił lekarz
• umówić się na wizytę kontrolną i zdjęcie szwów (z reguły po 1-2 tyg.) 

Teraz pora na osteointegrację, czyli zrastanie implantu z kością. Jak wspomniałam, może to potrwać 3-6 miesięcy. Po tym czasie można „odsłonić” implant.

Powikłania po wszczepieniu implantu

Jak każdy zabieg, a zwłaszcza chirurgiczny, leczenie implantologiczne obciążone jest pewnym ryzykiem wystąpienia powikłań. Chociaż współczesna stomatologia pozwala uniknąć bólu, skraca czas spędzony w gabinecie i korzysta z najnowocześniejszych rozwiązań, reakcja pozabiegowa jest sprawą indywidualną i zależy od rozległości zabiegu. Ale dla przykładu podam Wam kilka powikłań pozabiegowych.

Bezpośrednio po zabiegu może pojawić się ból, obrzęk lub krwiak. Zastosowanie odpowiednich lekarstw ogranicza te objawy. Czasami może dojść do rozwinięcia periimplantitis, czyli zapalenia kości wokół implantu, co może w konsekwencji prowadzić do utraty połączenia wszczepu z kością. W bardzo rzadkich przypadkach implant nie przyjmuje się, czyli nie zrasta się z kością.

Jeśli obserwujesz u siebie niepokojące objawy po implantacji jak najszybciej zgłoś się do swojego dentysty.

Implantacja natychmiastowa 

To, co napisałam powyżej, opisuje standardową drogę pacjenta począwszy od wszczepienia implantu do zamocowania na nim gotowej korony dentystycznej. Coraz więcej chirurgów przeprowadza zabieg implantacji natychmiastowej, co oznacza, że na jednej i tej samej wizycie usuwany jest ząb, a w miejscu po nim zostaje wkręcony implant z wykorzystaniem istniejącego zębodołu po ekstrakcji. 

Odsłonięcie implantu

Gdy zakończy się okres integracji implantu z kością, zostaje on odsłonięty. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Implantolog nacina znów dziąsło nad implantem, przykręca do implantu śrubę gojącą. Po upływie ok. dwóch tygodni rozpoczyna się wykonywanie pracy protetycznej.

Etap protetyczny leczenia implanto-protetycznego

Pierwsza wizyta

Wykonanie korony protetycznej polega na pobraniu wycisków/skanów, rejestracji zwarcia pacjenta i doborze koloru przyszłej korony. Z reguły odbywa się to na jednej wizycie, która trwa od 30 min do 1h. Zebrane przez protetyka parametry przesyłane są do laboratorium protetycznego i technik w ciągu 1-2tyg. wykonuje koronę protetyczną. Jeśli chcesz wiedzieć jakie są rodzaje koron albo z jakich materiałów się je wykonuje zapraszam do przeczytania tego artykułu:

Druga wizyta

Na drugiej wizycie gotową koronę protetyczną przykręca się bądź cementuje na implancie. Nareszcie pacjent może się cieszyć odbudowanym zębem.

Jak dbać o higienę przy koronie na implancie?

O koronę na implancie należy dbać tak samo jak o pozostałe zęby. Tzn. mycie zębów minimum 2 x dziennie oraz nitkowanie całego uzębienia to podstawa zapobiegania większości powikłań pozabiegowych, jak i większości schorzeń jamy ustnej. Wspomagająco można stosować płukanki przeciwbakteryjne i/lub używać irygatora wodnego, który dobrze sprawdza się w oczyszczaniu miejsc trudno dostępnych. Wskazane są też regularne wizyty u higienistki stomatologicznej oraz rutynowe kontrole dentystyczne. 

Mam nadzieję, że mój artykuł wyjaśnił wszelkie wątpliwości. A jeśli masz jeszcze jakieś pytania, zapraszam do zadawania ich w komentarzu poniżej. 

Pamiętaj : Twoje ząbki nie są z gąbki 😉

Paulina 

Artykuł Jak przebiega leczenie implanto-protetyczne? pochodzi z serwisu mama al dente.

Czym jest most protetyczny?

Most jest stałym uzupełnieniem protetycznym, co oznacza, że jest on zacementowany (przyklejony) na stałe do zębów własnych pacjenta. Za pomocą mostu można odbudować jeden lub większą liczbę brakujących zębów. Jedyny warunek to obecność zębów filarowych, na których most się osadza. Przęsło to ta część mostu, która „wisi” nad dziąsłem w miejscu luki i wygląda jak naturalny ząb. Dobrze wykonany most nie odróżnia się od zębów naturalnych. Pacjenci często po jakimś czasie nie wiedzą, którego zęba im tak naprawdę brakowało, ponieważ nie potrafią odróżnić mostu od swoich własnych zębów.

Poza odbudową estetyki most przywraca ciągłość łuku zębowego, co jest niezwykle istotne dla funkcji Twojego uzębienia. Jeśli stracisz ząb (tfu tfu), sąsiednie zęby zaczynają się przechylać w stronę luki po utraconym zębie. Mało tego, ząb przeciwstawny zaczyna ekstrudować, czyli wychyla się poza płaszczyznę zgryzu dążąc do kontaktu z zębem, którego nie ma. Taka sytuacja prowadzi do powstania węzła urazowego, czyli bardzo niekorzystnej sytuacji dla Twojego układu gryzienia i żucia (układu stomatognatycznego). Skutkiem mogą być problemy ze stawami skroniowo-żuchwowymi, bóle mięśniowo-więzadłowe, bóle głowy z zespołem TMD włącznie. Dlatego tak istotna jest odbudowa nawet pojedynczego braku zęba. Im wcześniej zostanie to zrobione, tym mniej będzie powikłań w całej buzi i okolicznych tkankach. No dobrze, to jak się go wykonuje?

Na czym polega wykonanie mostu protetycznego?

Ogólnie rzecz biorąc wykonanie mostu polega na takim przygotowaniu zębów filarowych, aby dźwignęły przęsło, czyli brakujące zęby. Najczęściej potrzebne są minimum dwa zęby filarowe żeby zrobić most. Czasem potrzeba większej ilości filarów, a niekiedy tylko jednego jak na zdjęciach poniżej. W tym przypadku pojedynczy ząb, jakim jest kieł dźwiga na sobie siekacza bocznego (dwójkę). W ten sposób została oszczędzona żywa zdrowa jedynka.

Generalnie zęby sąsiadujące z luką muszą zostać oszlifowane. Zakres preparacji zależy od wyboru materiału, z którego ma być wykonany most. Jeśli mamy do czynienia z zębem filarowym, który jest martwy, powinno się go najpierw zaopatrzyć wkładem koronowo-korzeniowym. Konieczność zaopatrzenia zęba wkładem może, ale nie musi wydłużyć całkowitego procesu leczenia.

Po opracowaniu zębów filarowych (i ew. zacementowaniu wkładów kk) pobiera się skany wewnątrzustne zębów górnych i dolnych (lub wyciski masami elastycznymi) oraz rejestruje zwarcie i dobiera kolor przyszłego uzupełnienia. Oszlifowane zęby zabezpiecza się. Protetyk wysyła zebrane parametry do laboratorium technicznego, gdzie technik dentystyczny tworzy most. Skany natomiast wędrują do specjalnego oprogramowania. Tam przygotowywany jest projekt mostu, który następnie wycina drukarka 3D, w dużym uproszczeniu. W wielu sytuacjach połączenie sił komputera z człowiekiem (technikiem) przynosi oczekiwane rezultaty 😉

Pacjent otrzymuje gotowy most na drugiej lub trzeciej wizycie. Most osadza się za pomocą specjalnego cementu oraz sprawdza i ew. koryguje kontakty zwarciowe. Po zacementowaniu mostu z reguły nie można nic jeść ani pić przez 2h. Oczywiście ten czas jest zależny od rodzaju mostu i cementu jaki został zastosowany.

Tak powstaje most, a jakie wyróżniamy rodzaje mostów?

Rodzaje mostów protetycznych

Most porcelanowy

Most porcelanowy jest z reguły najbardziej trwałym mostem protetycznym. Porcelana jest materiałem, który najwierniej imituje szkliwo zęba, dlatego taki most cechuje się najlepszą estetyką, co widać poniżej.

Most porcelanowy może mieć podbudowę z tlenku cyrkonu lub metalu, zwłaszcza gdy odbudowuje większą ilość zębów. Podbudowa ma zapewnić większą wytrzymałość na obciążenia zgryzowe, a co za tym idzie większą trwałość.

Mostem porcelanowym jest również most wykonany w systemie IPS. E.max. Dokładniej mówiąc jest to most szkło-ceramiczny, zbudowany z dwukrzemianu litu. Ten materiał znajduje zastosowanie zazwyczaj w krótkich mostach, np. w przypadku odbudowy pojedynczego braku zęba. Kiedy mamy do czynienia z większymi brakami, może on nie wytrzymać obciążeń zgryzowych. Wszystko zależy oczywiście od sytuacji klinicznej, zgryzu pacjenta, stanu zębów filarowych itp. O tym czy taki most można wykonać u Ciebie oczywiście decyduje protetyk, po dokładnym zbadaniu oraz wykonaniu potrzebnych zdjęć radiologicznych. Za to IPS. E.max świetnie sprawdza się w przypadku wykonywania pojedynczych koron albo licówek, o których już pisałam. Jeśli jeszcze nie czytałeś_aś to gorąco zapraszam 😉

Most protetyczny na implantach 

W tym przypadku zamiast zębów filarowych pacjent ma wszczepy śródkostne. Implanty imitują korzenie zębów. Do specjalnych łączników przykręca się lub cementuje gotowy most protetyczny, najczęściej porcelanowy.

Most kompozytowy na włóknie szklanym (adhezyjny)

Most kompozytowy nie jest tak wytrzymały jak most porcelanowy. Estetyka jest również nieznacznie gorsza. Materiał kompozytowy w przypadku niedostatecznej higieny, diety bogatej w składniki przebarwiające (jak np. buraczki ćwikłowe, czerwone wino) oraz u nałogowych palaczy potrafi się szybko przebarwiać. Mimo to, jest stosowany w wielu sytuacjach klinicznych. 

Wskazaniem do wykonania mostu na włóknie szklanym są niewielkie braki zębowe (najlepiej pojedyncze) przy prawidłowych warunkach zwarciowych. Dobrze byłoby, aby zęby filarowe były żywe. Gdy mają dodatkowo wypełnienia na powierzchniach stycznych od strony luki, to aż się prosi o most adhezyjny. Wtedy wystarczy tylko „wyborować” stare wypełnienia i w powstałej przestrzeni zatopić kompozyt z włóknem szklanym.

Tę pracę można wykonać bezpośrednio, na jednej dłuższej wizycie albo pośrednio na 2 wizytach. Ja preferuję to drugie rozwiązanie. Pierwsza wizyta polega na preparacji zębów filarowych (czyli m.in. wyborowaniu istniejących wypełnień). Następnie pobiera się wyciski w sposób klasyczny lub skanuje pacjenta skanerem wewnątrzustnym. Trzeba również pamiętać o doborze koloru przyszłego uzupełnienia. Wypreparowane zęby są zabezpieczane opatrunkami. 

Na drugiej wizycie przykleja się adhezyjnie gotowy most. Zaletą mostu na włóknie szklanym jest to, że jeśli dojdzie do odkruszenia się fragmenu kompozytu, to w bardzo łatwy sposób można to naprawić. Po prostu dobudowuje się utracony fragment kompozytu, jak zwykłą plombę. Taki most jest znacznie tańszy od mostu porcelanowego i z reguły jest rozwiązaniem (tym)czasowym. Jednak znajduje zastosowanie w wielu sytuacjach klinicznych. Przy czym trzeba pamiętać, że u osób z niekontrolowanym bruksizmem most adhezyjny może nie wytrzymać obciążeń zgryzowych. Więcej o bruksizmie przeczytasz TU.

Most Maryland

Jest to most, za pomocą którego można odbudować np. jeden brakujący siekacz górny albo dwa siekacze na dole. Składa się ze sztucznej korony (koron) połączonej ze „skrzydełkami” (najczęściej metalowymi), które służą przymocowaniu mostu do zębów sąsiednich. Skrzydełka te są umiejscowione od strony podniebiennej, dlatego nie widać metalu w trakcie uśmiechu. Przy sprzyjających warunkach zgryzowych zakres preparacji zębów sąsiednich jest niewielki, czasem zerowy. Wykonanie takiego mostu jest zbliżone do opisanych powyżej. Na zdjęciu zaznaczyłam strzałką, który ząb jest sztuczny.

Zalety mostu protetycznego

• Niewątpliwą zaletą mostu w porównaniu z protezami ruchomymi (wyjmowanymi) jest fakt, że jest on przytwierdzony na stałe.
• Most porcelanowy cechuje się znakomitą estetyką, często nie do odróżnienia od zębów własnych pacjenta.
• Jest z reguły tańszy niż implanty. 

Wady mostu protetycznego

• Wymaga większego lub mniejszego szlifowania zębów filarowych.
• Utrzymanie higieny pod przęsłem mostu jest dla wielu pacjentów dość uciążliwe.
• Jest z reguły droższy niż protezy ruchome (wyjmowane)

Trwałość mostu protetycznego

Trwałość mostu porcelanowego to kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt lat. Most adhezyjny i Maryland- od kilku do kilkunastu lat. Trwałość pracy zależy od stanu zębów filarowych, zwarcia pacjenta, jego parafunkcji, nawyków czy chociażby higieny jamy ustnej. Bardzo ważne są wizyty kontrolne (przynajmniej raz w roku).

Powikłania, jakie mogą wystąpić po założeniu mostu

• Przejściowa nadwrażliwość zębów filarowych (jeśli były żywe)
• Most może przeszkadzać w zgryzie, czyli być za wysoki. Wtedy niezbędna jest korekta protetyczna
• Most może się odcementować, czyli odkleić. Pacjent wtedy czuje, że most się rusza. Jest to niezwykle rzadkie zjawisko, gdyż cementy, które stosujemy w protetyce mają dużą siłę łączenia.  Najczęściej dotyczy starych, używanych kilkadziesiąt lat mostów, kiedy znaczna ilość cementu została wypłukana
• Pęknięcie zęba/korzenia, na którym most jest osadzony. To również niezwykle rzadkie powikłanie, które praktycznie nie zdarza się, gdy prawidłowo ocenimy stan zębów filarowych
• Porcelana może się ukruszyć. Nie jest to częste, ale zdarza się.  Most protetyczny to konstrukcja, która pracuje, podobnie jak zęby, przez 24 godziny na dobę w naszej jamie ustnej. Dlatego też podlega obciążeniom zgryzowym. W miejscu, gdzie nacisk przekroczy zakładane normy może dojść do ukruszenia porcelany mostu. Jak to naprawić? To zależy jak rozległe jest uszkodzenie. Jeśli niewielkie, dentysta może w łatwy i szybki sposób dokonać naprawy w gabinecie, bez konieczności ściągania mostu. Jeśli uszkodzenie jest na większym obszarze nierzadko konieczna jest wymiana całego mostu na nowy. 
• Żywe oszlifowane zęby pod mostem mogą z czasem obumrzeć. Zdarza się to bardzo rzadko, ale zdarza. Dalsze postępowanie jest zależne od wielu czynników, jak np. rodzaj zęba, który obumarł. Zęby jednokanałowe można leczyć kanałowo nie zdejmując mostu. Wykonuje się wtedy mały odwiert w moście w celu dostania się do kanału i leczy martwy ząb endodontycznie. Sytuacja jest trudniejsza kiedy mamy do czynienia z obumarciem trzonowca. Taki ząb trudniej przeleczyć kanałowo przez odwiert w moście. Choć znam magików, którym się to udaje 😉 Czy i w jakim przypadku taki uszkodzony most należy wymienić zależy od sytuacji klinicznej i decyzję tę zawsze podejmuje lekarz prowadzący.

Jak dbać o most protetyczny?

Tak jak o własne zęby. Odpowiednia szczoteczka, pasta, technika i częstotliwość szczotkowania (min.2x dziennie). Bardzo ważne jest dokładne czyszczenie okolicy pomiędzy przęsłem mostu (sztucznym zębem), a dziąsłem. Znajduje się tam niewielka szczelina umożliwiająca przepływ śliny. Pod przęsło mostu mogą dostawać się resztki pokarmowe i jeśli nie zostaną w porę usunięte może dojść do rozwinięcia się próchnicy zębów filarowych i/lub rozwoju zapalenia przyzębia (dziąseł i kości otaczających filary). Żeby tego uniknąć, należy dokładnie czyścić okolicę pod przęsłem. Wg mnie najlepszy do tego jest irygator wodny (Waterpick) albo nitka dentystyczna typu Super Floss. Irygator czyści strumieniem wody pod ciśnieniem, wypłukując zalegające drobiny. Nić natomiast jest zaopatrzona z jednej strony w sztywny koniec, który umożliwia wprowadzenie jej do tego trudno dostępnego miejsca, czyli pod przęsło mostu i wyczyszczenie tej okolicy. Dodatkową formą profilaktyki jest stosowanie (z umiarem!) płukanek przeciwbakteryjnych.

Kiedy warto zrobić most protetyczny?

W moim przekonaniu most protetyczny to bardzo dobre rozwiązanie, jeśli jest zastosowane we właściwej sytuacji klinicznej. Warto pomyśleć o moście, zwłaszcza, gdy zęby sąsiadujące z luką są zębami znacznie zniszczonymi, z rozległymi wypełnieniami lub martwymi. Wtedy zakres szlifowania zdrowych tkanek zębowych jest minimalny. A przecież na stomatologii mikroinwazyjnej nam najbardziej zależy. Im mniejsza ingerencja w organizm ludzki tym lepiej. Trzeba pamiętać, że korzyści ze szlifowania żywych zębów muszą przewyższać skutki nieodbudowanych braków zębowych. A to może ocenić tylko Twój stomatolog.

Jeśli brakuje Ci jednego lub więcej zębów, a Twoje pozostałe zęby są zdrowe, śliczne i nietknięte wiertłem, z pewnością warto pomyśleć o implantach. Ale czy u każdego da się zrobić implant? Odpowiedź na to pytanie znajdziesz w następnym artykule, do którego już teraz gorąco zapraszam.

Pozdrawiam słonecznie,

Paulina

Źródła

• Spiechowicz E.,Protetyka Stomatologiczna, PZWL, Warszawa 2013
• Żarow M.,EndoProtetyka, Wyd.Kwintesencja, Warszawa 2013
• Majewski St.W.,Gnatofizjologia Stomatologiczna, PZWL, wyd.1.,Warszawa 2007
• B E Pjetursson, N P Lang;Prosthetic treatment planning on the basis of scientific evidence;J Oral Rehabil.; 2008 Jan;35 Suppl 1:72-9. doi: 10.1111/j.1365-2842.2007.01824.x
• Potira Dalques Meirelles, Larissa Simião da Rocha, Oscar E Pecho,Alvaro Della Bona, Paula Benett; Intraoral repair of a chipped porcelain-zirconia restoration; J Esthet Restor Dent.;2020 Jul;32(5):444-450. doi: 10.1111/jerd.12592. Epub 2020 May 22.

Artykuł Most protetyczny- kiedy warto go zrobić? pochodzi z serwisu mama al dente.

Korona protetyczna-co to takiego?

Korona protetyczna jest to stałe uzupełnienie protetyczne. Mówiąc potocznie to taka „czapeczka” na zęba, która odbudowuje jego kształt i funkcję. Przykleja się ją na stałe do zęba za pomocą specjalnego „kleju” (cementu). Ale zaraz zaraz. Do czego właściwie przykleja się koronę? Ano do kikuta zęba , czyli do fragmentu zęba, pozostałego po preparacji wiertłem (oszlifowaniu). Różne są metody szlifowania, jedne mniej, inne bardziej inwazyjne. Wybór metody zależy od sytuacji klinicznej. Na decyzję składa się m.in. stan zęba (żywy czy martwy), miejsce w zgryzie, a także rodzaj materiału, z którego mamy wykonać przyszłą koronę. Niektóre tworzywa wymagają większej grubości zbieranych tkanek, a inne mniejszej. Decyduje o tym protetyk. No dobrze, skąd wiadomo czy w danym zębie można wykonać koronę?

Wskazania, czyli kiedy wykonujemy koronę protetyczną? 

• w przypadku urazu zęba, gdy doszło do złamania i jest ono na tyle niefortunne, że ciężko będzie odbudować ząb za pomocą klasycznego wypełnienia (np.kompozytu)
• gdy ząb jest martwy i/lub próchnica go zjadła. Taki ząb należy wcześniej przeleczyć endodontycznie (kanałowo) i wykonać w nim wkład koronowo-korzeniowy. Dopiero po zacementowaniu wkładu wykonuje się koronę protetyczną. Korona na samym korzeniu może nie wytrzymać. Zależy to oczywiście od sytuacji i nie można uogólniać. W niektórych przypadkach sprawdzają się tzw. endokorony, które nie wymagają instalowania wkładu w korzeniu zęba. Ale jest to rozwiązanie rzadziej spotykane.
• jeśli pacjent w miejscu brakującego zęba ma implant (czyli taki tytanowy korzeń) to również na nim wykonuje się koronę protetyczną, która może być cementowana lub przykręcana do wszczepu
• jeśli ząb stoi nieprawidłowo, np. jest zrotowany lub też znacznie wysunięty, co zaburza estetykę i/lub funkcję, a pacjent nie chce się poddać leczeniu ortodontycznemu i jednocześnie nie można wykonać na tym zębie mniej inwazyjnej odbudowy (np. bondingu lub licówki), wtedy korona jest leczeniem z wyboru
• gdy korona zęba jest znacznie przebarwiona i nie reaguje na wybielanie
• kiedy pacjent zgłasza się po metamorfozę uśmiechu i istnieją przeciwskazania do wykonania licówek. Wtedy wykonujemy korony lub ćwierćkorony.
• w przypadku dużego starcia zębów, kiedy nie można wykonać innego typu odbudowy zębów np. nakładów porcelanowych/kompozytowych (onlay/overlay). Więcej o starciu zębów i metodach odbudowy przeczytasz TU.

To byłoby na tyle, jeśli chodzi o wskazania do wykonania koron protetycznych. A kiedy nie można zrobić korony na zębie?

Przeciwskazania, czyli kiedy nie można wykonać korony?

• kiedy zniszczenie/złamanie zęba sięga poniżej brzegu kości
• jeśli ząb ma zapalne zmiany okołowierzchołkowe
• gdy pacjent ma zaawansowane zapalenie przyzębia, dziąseł
• w przypadku alergii na materiał, z którego wykonana jest korona protetyczna. Jest to rzadkie zjawisko, ale istnieje, dlatego wspominam o nim. Uczulać może np.nikiel, który wchodzi w skład niektórych koron metalowo-ceramicznych. 

No i tu dochodzimy do kolejnego pytania, a mianowicie:

Z czego zbudowana jest korona protetyczna?

Generalnie można podzielić korony na lite, czyli wykonane z jednego rodzaju tworzywa (np.złota, co można nie raz zaobserwować u naszych wschodnich sąsiadów;-) oraz korony złożone, czyli wykonane z dwóch rodzajów materiałów (np.metalowo-porcelanowe). Mogłabym się tu rozwodzić bez końca- jakie są rodzaje ceramiki czy jaką techniką wykonuje się korony (np. PRESS, CAD/CAM). Ale dochodzę do wniosku, że nie będę Was tym zanudzać. To wiedza specjalistyczna. Wystarczy, że poznacie kilka przykładów najczęściej wykonywanych w gabinecie koron, żeby mieć ogólne rozeznanie.

Rodzaje koron protetycznych:

• AKRYLOWA. Jest używana jako krótkoczasowa korona tymczasowa. Dziąsła jej nie cierpią i szybko się zaczerwieniają (zapalenie), zwłaszcza, gdy jest umieszczona zbyt blisko nich, a dodatkowo pacjent ma kiepską higienę. Ponadto jest niezbyt estetyczna.  Dlatego korony te przechodzą pomału do lamusa.
• KOMPOZYTOWA. Cześciej niż poprzedniczkę, stosujemy ją jako tymczasową odbudowę zęba. Jak sama nazwa wskazuje, wykonuje się ją z materiału kompozytowego, z którego robimy też wypełnienia w zębach. Korony kompozytowe również nie są super estetyczne. Są także mniej trwałe niż korony porcelanowe..
• METALOWA. Wykonana jest ze stopu metali nieszlachetnych, np. chrom-kobalt albo szlachetnych- np. ze złota. I choć złote korony cechują się idealną szczelnością brzeżną oraz działaniem bakteriostatycznym, ze względu na brak estetyki i cenę złota coraz częściej odchodzi się od wykonywania tego typu koron.
• PORCELANOWO-METALOWA. Inaczej mówiąc korona porcelanowa na podbudowie metalowej. Jest to korona z zewnątrz porcelanowa, w kolorze zębów naturalnych, a w środku zbudowana jest ze stopu metalu. I tak jak powyżej może być to podbudowa szlachetna (złoto) lub nieszlachetna (chrom-kobalt, chrom-nikiel). Generalnie można powiedzieć, że korona porcelanowa na metalu cechuje się w miarę dobrą estetyką. Jednakże czasami metal może „prześwitywać” przy dziąśle, dając szarawe zabarwienie (nieszlachetny) albo mniej rzucającą się w oczy „cieplejszą poświatę”, jaką daje stop złota. Jak już wcześniej wspomniałam, złoto dzięki swoim właściwościom zapobiega stanom zapalnym dziąsła i powstawaniu próchnicy korzenia zęba. Stosuje się ją z powodzeniem w bocznym odcinku uzębienia.
• PORCELANOWO-CYRKONOWA. W tym przypadku zamiast metalu mamy tlenek cyrkonu. Cyrkon jest bardzo twardy, jednak gorzej łączy się z porcelaną niż metal, zatem częściej może dochodzić do odszczypywania się fragmentu porcelany. Korona ta jest zdecydowanie bardziej estetyczna niż ta na metalu, ponieważ cyrkon jest biały. Jest to dobre rozwiązanie w przednim, jak i bocznym odcinku uzębienia
• PEŁNOCERAMICZNA E-MAX, a dokładniej IPS. E-max. Jest to korona wykonana z dwukrzemianu litu (szkłoceramiczna). Cechuje się bardzo dobrą wytrzymałością oraz znakomitą estetyką, ponieważ odbija i przepuszcza światło, jak naturalne zęby, dlatego z wyboru stosowana jest w zębach przednich, gdy zależy nam na super naturalnym uśmiechu.

Jak wygląda zabieg wykonania korony w pojedynczym zębie?

Tu wyróżnię dwa sposoby leczenia- analogowy, czyli tradycyjny oraz cyfrowy.

ANALOGOWO

Zazwyczaj są to dwie lub trzy wizyty.

Pierwsza wizyta

Zaczynamy, jak zawsze, od konsultacji, czyli wywiadu i zbadania pacjenta. Wykonywane są potrzebne zdjęcia rtg i czasem fotograficzne. Dobrze, aby pacjent przed tą wizytą miał wykonaną profesjonalną higienizację (jeśli zachodzi taka potrzeba). Następnie wspólnie z pacjentem wybieramy najbardziej odpowiedni materiał, z którego ma być wykonana przyszła korona i ustalamy plan działania. Wspominam celowo ten „wybór materiału”, gdyż od niego zależy cena przyszłego uzupełnienia, której pacjent powinien być na samym początku świadomy.

Druga wizyta

Na drugiej wizycie przystępujemy do działania. Stan zęba (żywy czy martwy) i rodzaj korony determinuje procedurę i czas leczenia.

Generalnie można przyjąć, że jeśli ząb jest żywy to na drugiej wizycie następuje jego oszlifowanie. Ale zanim to nastąpi, warto dobrać kolor przyszłej korony. Po szlifowaniu, gdy nasze oczy są już nieco zmęczone, a zęby pacjenta przesuszone, może nam to zaburzyć prawidłową ocenę barwy. Jeśli dobór koloru sprawia nam kłopot, wysyłamy pacjenta do laboratorium technika dentystycznego, który zrobi to za nas doskonale. Są też urządzenia, służące do oceny barwy zębów. Jednak oko ludzkie i doświadczenie lekarza lub technika nie ma sobie równych.

Ząb opracowywuje się oczywiście w znieczuleniu miejscowym. Zakres preparacji tkanek, jak już wspominałam jest różny. Zależy od stanu zęba i materiału przyszłej korony. Potem pobiera się wyciski (nie odciski, jak to niektórzy pacjenci mówią 😉 ) szczęki i żuchwy. Następuje rejestracja zwarcia. Na koniec zabezpiecza się kikut zęba koroną tymczasową, żeby zapewnić jego ochronę, a także estetykę.

Gdy ząb jest martwy, zaczynamy od wykonania w nim wkładu koronowo- korzeniowego (ze stali, złota lub włókna szklanego). Wkład ten stanowi podbudowę pod przyszłą koronę protetyczną. Dodam, że kanał lub kanały muszą być wcześniej wyleczone. Wkład może być pojedynczy lub złożony, zależnie od ilości kanałów. Można go wykonać bezpośrednio na jednej wizycie albo też opracować kanał/-y i pobrać wyciski. Wówczas wykonuje go technik dentystyczny, a czas leczenia wydłuża się o jedną wizytę.

Trzecia wizyta

Na ostatniej wizycie przymierzamy gotową koronę i sprawdzamy wspólnie z pacjentem czy kolor pasuje. Jeśli wszystko jest OK. cementujemy koronę na stałe i umawiamy pacjenta na kontrolę za tydzień. Zazwyczaj po zacementowaniu korony nie wolno przez 2 godz. nic jeść, a pić można po 30 min.

CYFROWO

Coraz częściej w gabinetach dostępne są skanery wewnątrzustne, którymi dentysta cyfrowo „pobiera wyciski” uzębienia pacjenta. Pozyskane dane wędrują do komputera ze specjalnym oprogramowaniem, gdzie przygotowywany jest projekt przyszłej korony czy też innego uzupełnienia (np. onlay’u). Następnie prototyp korony jest wycinany drukarką 3D, jeśli gabinet takową posiada. Jeśli nie, dane wędrują do wyspecjalizowanego laboratorium protetycznego i tam powstaje korona. Przy dobrym wietrze pacjent może mieć ząb w jeden dzień 🙂

FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania dotyczące koron protetycznych:

Czy warto okoronować swojego zęba?

Warto, jeśli są do tego wskazania, nie warto- jeśli ich nie ma 😉 A już na pewno nie warto jeśli istnieją jakiekolwiek przeciwskazania. Odsyłam parę linijek wyżej. Generalnie, jeśli stan Twojego zęba jest kiepski, jest on znacznie zniszczony i/lub martwy, a jego zachowawcze rekonstrukcje nie wytrzymują zbyt długo albo estetyka pozostawia wiele do życzenia- to TAK, warto pomyśleć o koronie protetycznej.

Czy rzeczywiście korona protetyczna nie spada?

Nie powinna, ale jak to mówią- nigdy nie mów nigdy. Korona jest przyklejana do kikuta zęba za pomocą różnego rodzaju cementów, ich rodzaj zależy od sytuacji klinicznej. „Kleje” te są bardzo mocne, ale utrzymanie się korony zależy nie tylko od siły ich łączenia. Sposób opracowania zęba pod koronę, warunki zgryzowe, w tym obecność wad zgryzu czy parafunkcje (np.nagryzanie przedmiotów, ołówków, obgryzanie paznokci itp.) oraz higiena jamy ustnej- to wszystko ma wpływ na trwałość i utrzymanie korony na zębie. Zdarza się, że korona tymczasowa spada, ponieważ jest przyklejona słabszym klejem, co by można było ją łagodnie zdjąć przed zacementowaniem docelowej korony.

Jaka jest trwałość korony protetycznej?

Czasem jest to 5lat, czasem kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt lat. Trwałość korony zależy od wielu czynników, które wymieniłam w punkcie wyżej. Ale pewne jest, że korona może żyć dłużej niż człowiek 😉

Czy korona protetyczna może ściemnieć?

Nie, zasadniczo korony porcelanowe nie ulegają przebarwieniom. Porcelana jest odporna na barwniki. Korony kompozytowe i akrylowe TAK-mogą się przebarwiać z czasem. Wszystko zależy od higieny i diety oraz używek (tytoń, wino) pacjenta.

Czy można zdjąć koronę protetyczną?

Tak, ale po co? Jeśli korona pasuje funkcjonalnie i estetycznie nie ma takiej potrzeby. Zasadniczo zdejmuje się stare, wieloletnie korony, które przestały spełniać swoje funkcje, a w planie jest wykonanie nowego uzupełnienia. Można wówczas taką koronę rozpiłować wiertłem albo zbić „zbijakiem”. Ta druga metoda może być nieco bardziej drastyczna, więc jej nie polecam 😉 Nie martw się, Twój dentysta wie, co robi 😉

Czy w ciąży i w czasie karmienia piersią mogę zrobić sobie koronę protetyczną?

W I trymestrze ciąży raczej unikałabym wszelkiego leczenia stomatologicznego, chyba że jest wyraźna konieczność, np. ból lub uraz zęba. Najbezpieczniejszy okres na leczenie to II trymestr ciąży. Można wtedy wykonywać większość zabiegów stomatologicznych, w tym leczenie protetyczne. Jednak moim zdaniem najlepiej terapię protetyczną przeprowadzać przed zajściem w ciążę lub po urodzeniu dziecka. W czasie karmienia piersią można wykonywać korony porcelanowe, jak również inne uzupełnienia protetyczne.

Jak dbać o koronę porcelanową?

Jak o własne zęby. Czyli szczotkowanie minimum 2 razy, a nitkowanie minimum raz dziennie. Szczoteczka elektryczna, soniczna lub ręczna, w zależności od upodobań. Opcjonalnie płukanki przeciwbakteryjne.

Dlaczego korona protetyczna się rusza?

Jeśli jest zacementowana na zębie żywym, mogło dojść do jej częściowego odcementowania, czyli odklejenia. Korona na implancie również może się odcementować albo śruba łącząca może się poluzować i korona może się ruszać. Są też sytuacje, kiedy kikut albo korzeń zęba, na którym jest zamontowana korona uległ częściowemu złamaniu. Wtedy dodatkowo może pojawić się ból oraz krwawienie z kieszonki dziąsłowej. Jeśli rusza Ci się korona na zębie nie czekaj i jak najszybciej udaj się do swojego dentysty, aby uniknąć dalszych powikłań, w tym (o zgrozo) połknięcia korony! 😉 I na koniec anegdota z życia wzięta:

Źródła

Wagner L. Wprowadzenie do ćwiczeń przedklinicznych z materiałoznawstwa: materiały stosowane w protetyce: skrypt dla studentów, praca zbiorowa.;Oficyna Wydawnicza Akademii Medycznej, 2007.

Artykuł Korona Ci z zęba nie spadnie, czyli wszystko o koronach protetycznych pochodzi z serwisu mama al dente.

Zacznę od wyjaśnienia, czym w ogóle są licówki.

Czym są licówki porcelanowe?

Licówka to mówiąc obrazowo taki tips na zęba. Jest to cienka porcelanowa płytka, której grubość wynosi od 0.2-0.3 mm do 1-1,5 mm, w zależności od zęba i tego, jaki efekt chcemy osiągnąć.

Licówka odbudowuje, tak jak wskazuje nazwa, powierzchnię licową zęba (czyli przednią/wargową/policzkową). Obejmuje również brzeg sieczny oraz są nią objęte zazwyczaj powierzchnie styczne, choć nie zawsze. Płytkę tę przykleja się specjalnym dentystycznym „klejem”. Dobrze przylegająca, dokładna licówka, przytwierdzona do zęba adhezyjnie wzmacnia jego strukturę i poprawia wygląd. Licówki mogą być zbudowane z różnych typów ceramiki. Przykładowym materiałem jest dwukrzemian litu, IPS e.max.

Ale zanim rozpiszę się o licówkach, poniżej znajdziesz parę innych metod na upiększenie Twojego uśmiechu.

Sposoby na poprawę wyglądu uśmiechu

• Podstawa to oczywiście higiena jamy ustnej i po prostu dbanie o swoje zęby i dziąsła. Mam tu na myśli zarówno profilaktykę domową, jak i tę profesjonalną-gabinetową , czyli regularne wizyty u higienistki. 
• Wybielanie zębów, metodą nakładkową w domu (walking bleach) lub wybielanie gabinetowe. 
• W przypadku nieprawidłowego ustawienia zębów warto poddać się leczeniu ortodontycznemu. Czy to za pomocą tradycyjnej ortodoncji (np. aparaty metalowe) czy też systemów typu Invisalign (przezroczyste nakładki prostujące zęby)
• Bonding i licówki kompozytowe, czyli poprawa wyglądu zębów za pomocą kompozytu. Więcej o bondingu dowiesz się TU.

Jeśli wyżej wymienione metody Cię nie satysfakcjonują, możesz pomyśleć o licówkach ceramicznych. A jeśli nie wiesz od czego zacząć, najlepiej umówić się do dentysty lub protetyka na konsultację.

Wskazania, czyli dla kogo są licówki?

• dla osób, które marzą o śnieżnobiałym uśmiechu, a ich zęby nie są podatne na wybielanie
• w przypadku startych zębów. O przyczynach starcia i metodach odbudowy utraconych tkanek pisałam TU-klik.
• u pacjentów z deformacjami lub niedorozwojem szkliwa zębów
• dla wszystkich, którym zależy na trwałości odbudowy oraz stabilności koloru (porcelana jest odporna na barwniki z pokarmów, nie przebarwia się tak jak kompozyt)
• dla tych, których największym kompleksem są własne zęby i odkąd sięgają pamięcią nigdy za dużo się nie uśmiechali

Jakie są przeciwskazania do wykonania licówek?

• martwe zęby, czyli zęby po leczeniu endodontycznym (kanałowym). Takie zęby powinny zostać zaopatrzone koronami porcelanowymi zamiast licówek. 
• zbyt duże zniszczenie tkanek zęba (wtedy raczej korona zamiast licówki)
• bruksizm, o którym pisałam TU stanowi przeciwskazanie względne. To znaczy, jeśli zgrzytasz zębami w nocy powinieneś/naś mieć szynę relaksacyjną, która zabezpieczy Twoje zęby i licówki przed zniszczeniem. Więcej o szynoterapii przeczytasz TU. Jeśli zaciskasz zęby w ciągu dnia (tak to też jest bruksizm) musisz się tego oduczyć. TUTAJ opisałam, jak to zrobić, czyli jak pokonać bruksizm.
• mierna higiena jamy ustnej i skłonność do próchnicy również są w moim przekonaniu przeciwskazaniem do licówek. Bo jeśli ktoś myśli, że licówek nie trzeba czyścić jest w błędzie. Trzeba o nie dbać tak samo jak o własne zęby, a może nawet bardziej 😉
• ciężkie zapalenia przyzębia, wtedy najpierw leczymy dziąsła i przyzębie.
• Więcej grzechów nie pamiętam 😉

Droga do Hollywood Smile, czyli jak wygląda metamorfoza uśmiechu za pomocą licówek

Terapia zaczyna się konsultacją z badaniem pacjenta. Wykonywane są potrzebne zdjęcia radiologiczne i fotograficzne. Następuje kwalifikacja zębów pod licówki i pobierane są potrzebne parametry.

Z reguły na 2. wizycie przedstawia się plan leczenia z kosztorysem i omawia go z pacjentem.

***Często, choć nie zawsze pacjent wymaga przedprotetycznego leczenia przygotowującego jego zęby pod metamorfozę uśmiechu. Mam tu na myśli chociażby leczenie ortodontyczne, jeśli masz wadę zgryzu. Warto się takiemu leczeniu poddać, ponieważ licówki na prawidłowo ustawionych zębach są po prostu bardziej trwałe. Dzięki ortodoncji zakres szlifowania zębów jest z reguły mniejszy.

Czy można zobaczyć swój przyszły uśmiech przed oszlifowaniem zębów?

Tak, pewnie, że tak! Można, a nawet jest to wskazane. W innym przypadku płacisz za licówki jak za kota w worku, nie wiedząc jaki będzie końcowy efekt odbudowy zębów.

Sprawdzić to można na dwa sposoby:

1. Klasyczny sposób- poprzez tzw. MOCK-UP, czyli przymiarkę w jamie ustnej „zaprojektowanego uśmiechu”. Robi się to za pomocą materiału do tymczasowych licówek. Czyli zanim dentysta dotknie Twoje zęby wiertłem możesz sprawdzić czy warto to robić 😉
2. Digital Smile Design (DSD), czyli cyfrowe projektowanie uśmiechu. Na czym polega ta metoda? Dowiesz się już niedługo w osobnym artykule.

Jeśli przymierzony uśmiech Ci się spodoba to na kolejnej wizycie jest oszlifowanie zębów pod licówki. Termin oszlifowanie zębów nie brzmi zbyt zachęcająco, ponieważ jakby nie patrzeć kojarzy się z okaleczeniem zębów. Jednak to szlifowanie zachodzi w większości przypadków w bardzo niewielkim zakresie. Często polega na delikatnym „muśnięciu zęba” wiertłem. No chyba, że masz ubytek albo starą plombę, którą dentysta musi usunąć /wymienić zanim założy Ci licówki. Wtedy trzeba bardziej powiercić 😉

I tu nasuwa się pytanie, które wielu pacjentów zadaje:

Czy są licówki bez szlifowania?

Tak istnieją, ale wskazania do ich wykonania są bardzo ograniczone. O tym czy Twoje zęby będą musiały być oszlifowane- decyduje lekarz po ustaleniu Twoich potrzeb.

Z doświadczenia powiem Ci, że dość rzadko można wykonać takie licówki. Grubość zbieranych wiertłem tkanek zależy od danego przypadku i od tego, co chcemy osiągnąć.  Jeśli np.pacjent jest jak dąb 😉 czyli jest wysokim dobrze zbudowanym mężczyzną, a ma drobne, filigranowe zęby, to wiadomo, że licówkami będziemy chcieli mu ten uśmiech rozbudować , powiększając zęby. Zatem w tym przypadku szlifowanie zębów będzie zerowe lub prawie zerowe.

Rodzaj porcelany użytej do wykonania licówki również ma znaczenie, ponieważ różne typy porcelany charakteryzują się różną wytrzymałością.

Czy potrzebne jest znieczulenie?

Z reguły szlifowanie dotyczy szkliwa, które nie jest unerwione, więc nie powinno nic boleć. Jednak obszar szyjki zęba, czyli tam gdzie licówka ma dosięgać, jest rejonem bardziej wrażliwym. Niejednokrotnie ząb reaguje na sam podmuch powietrza lub zimną wodę, co może wiązać się z dyskomfortem. Wtedy dobrze jest znieczulić. Z mojego doświadczenia dla spokoju pacjenta i lekarza warto to znieczulenie wykonać przed zabiegiem wykonać, nawet jeśli nie planujemy dużo szlifować. Wtedy i pacjent może się przespać na fotelu i lekarz spokojnie pracować.

Po oszlifowaniu pobierane są wyciski metodą klasyczną (masami silikonowymi) lub zęby są skanowane cyfrowo. Następnie zęby pacjenta są zabezpieczane materiałem tymczasowym do kolejnej wizyty. Czyli pacjent wychodzi z gabinetu z tymczasowymi licówkami.

Kolor przyszłych porcelanowcyh licówek najlepiej dobrać na początku wizyty przed szlifowaniem. Wtedy zęby nie są przesuszone (a przez to tymczasowo rozjaśnione) ciągłym otwarciem ust pacjenta. Łatwo wtedy o pomyłkę w doborze koloru. Jeśli mamy wątpliwości co do barwy oraz dobrego technika, zawsze warto wysłać do niego pacjenta w celu dobrania koloru w laboratorium (zwłaszcza w przypadku wykonywania pojedynczych asymetrycznych licówek). Oko technika jeszcze nigdy mnie nie zawiodło. I tu ukłon w jego stronę.

Na kolejnej wizycie jest przymiarka licówek. Jeśli wszystko pasuje i podoba się pacjentowi następuje zacementowanie, czyli przyklejenie licówek do powierzchni zębów. Jak może wyglądać uśmiech po metamorfozie zobaczysz poniżej.

Ile kosztują licówki?

Cena jednej licówki porcelanowej waha się od 1500 do 2500 PLN w zależności od regionu (Polska). 

I na sam koniec przedstawiam Ci ułamek historii leczenia mojego pacjenta, którego marzeniem był Hollywood Smile 😉

Efekty metamorfozy uśmiechu za pomocą licówek porcelanowych

Artykuł Hollywood Smile, czyli wszystko o licówkach porcelanowych pochodzi z serwisu mama al dente.

SPIS TREŚCI:

1. Czym jest starcie zębów?
2. Rodzaje starcia
   1. Atrycja
   2. Erozja
   3. Abrazja
3. Odbudowa startych zębów
4. Czy inni medycy biorą udział w leczeniu starcia zębów?
5. Podsumowanie
6. Źródła

CZYM JEST STARCIE ZĘBÓW?

Starcie zębów to utrata twardych tkanek zębów (szkliwa, zębiny) na skutek jakiejś przyczyny. A przyczyn może być wiele, o czym będzie niżej.

Patologiczne starcie zębów jest najczęściej diagnozowane na fotelu dentystycznym. Ale coraz częściej świadomi pacjenci zauważają je sami i udają się do dentysty po poradę.

Jak odróżnić zatem starcie fizjologiczne zębów od tego patologicznego? Zacznę od wyjaśnienia rodzajów starcia zębów.

RODZAJE STARCIA ZĘBÓW:

ATRYCJA

Atrycja to fizjologiczne starcie zębów, do którego dochodzi w trakcie kontaktu ząb-ząb, czyli u każdego z nas w trakcie gryzienia i żucia pokarmów. 

Gdy wyrzynają się stałe zęby sieczne (jedynki i dwójki) mają one często tzw. mamelony 😉 czyli pofalowany brzeg sieczny. Jeśli macie dzieci to na pewno to zaobserwowaliście. A jeśli nie, podrzucam zdjęcie:

Z biegiem lat zęby się zużywają i owe falbanki się ścierają. Starsze dzieci i młode osoby dorosłe często już ich nie mają. Brzeg sieczny ich siekaczy jest wyrównany, jak to widać poniżej.

Z biegiem lat zęby ulegają stopniowemu zużyciu fizjologicznemu i skróceniu, co widać poniżej:

Im człowiek starszy tym atrycja z reguły jest bardziej widoczna. Co wydaje się całkiem normalne – w końcu ludzie starsi dłużej używali swoich zębów niż Ci młodzi. Potwierdzają to również badania. W wieku 20 lat silnie ściera zęby 3% dorosłych, a w wieku 70 lat aż 17%. Dane naukowe również pokazują, że mężczyźni bardziej zużywają swoje zęby niż kobiety.

Występowanie fizjologicznego ścierania się zębów znacznie zmniejszyło się w obecnych czasach z powodu konsumpcji przetworzonej i dużo bardziej miękkiej żywności. Nasi przodkowie odgryzali i żuli znacznie twardszy pokarm niż my teraz, co za tym idzie atrycja  fizjologiczna na ich zębach była bardziej zaznaczona.

Czyli jak widzisz atrycja jest naturalnym procesem, jaki zachodzi u wszystkich ludzi. Nie powoduje ona nadwrażliwości zębów, więc generalnie nie wymaga leczenia. 

Ale jest tu jeden wyjątek. To pacjenci z bruksizmem, u których dochodzi do patologicznej atrycji, na skutek zgrzytania lub/i zaciskania zębów. Wzmożone ścieranie zębów to główny objaw bruksizmu, ale samo istnienie atrycji nie wystarcza do jego stwierdzenia. W przebiegu starcia zębów związanego z bruksizmem dochodzi zazwyczaj do nadwrażliwości zębów, w wyniku starcia oraz mikropęknięć szkliwa, ale nie jest to regułą. 

Jak temu zapobiec?

Wykonanie szyny relaksacyjnej zabezpiecza zęby przed nadmiernym ścieraniem i pękaniem szkliwa. O tym sposobie leczenia przeczytasz TU. Jeśli chcesz dowiedzieć się czym jest właściwie bruksizm kliknij TU. A jeżeli ścierasz sobie zęby w trakcie zgrzytania- koniecznie poznaj 12 kroków do pokonania bruksizmu.

Na koniec dodam, że pojedyncze zęby w buzi mogą ulegać nadmiernemu starciu na skutek nieprawidłowych kontaktów w trakcie ruchów żuchwą (gryzienia, żucia). To dentysta najczęściej zauważa takie pojedyncze starte guzki czy inne powierzchnie zębów, np. powierzchnie podniebienne zębów przednich górnych, które są niewidoczne w trakcie mówienia, uśmiechu pacjenta. Albo guzki kłów, co skutkuje nieprawidłowymi prowadzeniami w trakcie ruchów bocznych żuchwy, często prowadząc do starcia innych zębów.

Dlatego tak ważne są regularne kontrole stomatologiczne, przynajmniej raz w roku. Im wcześniej wychwycone starcie i szybciej podjęte działania, tym mniej roboty dla dentysty i mniej wydatków dla pacjenta. Zgodnie ze stwierdzeniem, że profilaktyka to najlepsza forma leczenia 😉

EROZJA

Erozja to następstwo uszkodzeń chemicznych zęba na skutek jego kontaktu z kwaśnymi pokarmami i napojami (z niskim pH). 

Istotne znaczenie w powstawaniu erozji ma również bulimia, refluks żołądkowo-przełykowy oraz nieprawidłowy skład śliny. (niskie pH jamy ustnej)

Jak wygląda erozja na zębach ?

Zmiany erozyjne mają zazwyczaj postać wklęsłych powierzchni starcia o owalnych krawędziach i nie występują w zębach przeciwstawnych. Wypełnienia pozostają z reguły nietknięte. 

W bulimii zmiany erozyjne zlokalizowane są najczęściej na powierzchniach podniebiennych i językowych zębów. Zaznaczyłam strzałkami jak rozległe są ubytki erozyjne u pacjentki często wymiotującej.

 Zmianom erozyjnym może towarzyszyć również nadwrażliwość zębów.

Jak zapobiec erozji?

Należy ograniczyć spożywanie kwaśnych pokarmów, a zwłaszcza CocaColi. Jeśli nie jesteś w stanie z tego zrezygnować dobrym sposobem jest picie przez słomkę, tak żeby kontakt napoju z zębami był jak najmniejszy. Choć picie wina przez słomkę to już profanacja 😉 Po zjedzeniu lub wypiciu czegoś kwaśnego dobrze jest przepłukać buzię wodą, a zęby umyć najwcześniej po 1h. Zbyt wczesne szczotkowanie zębów może spowodować jeszcze większe starcie częściowo nadtrawionej kwasami powierzchni szkliwa. (mamy tu erozję z abrazją jednocześnie, o abrazji będzie za chwilę)

W nadwrażliwości zębów mogą pomóc:

• pasty do zębów na nadwrażliwość
• lakierowanie zębów w gabinecie (np. lakierami z fluorem, preparatami zawierającymi związki wapnia lub żywicami) 
• stosowanie zaleceń dietetycznych, o których wspomniałam wyżej.
• właściwa technika szczotkowania, ruchami wymiatającymi lub okrężnymi albo szczoteczka elektryczna, soniczna stosowane umiejętnie

LECZENIE EROZJI:

Jeśli zmiany są pojedyncze i niewielkie oraz nie wpływają na estetykę i funkcję zębów (co może ocenić Twój dentysta), a Ty nie masz nadwrażliwości, masz dobrą higienę jamy ustnej to leczenie nie jest potrzebne.

Jeśli natomiast ubytki są większe, mnogie, zaburzają estetykę uśmiechu lub co gorsza powodują nieznośną nadwrażliwość, wtedy wskazane jest leczenie.

Leczenie to polega na wypełnieniu ubytków erozyjnych (wykonaniu plomb) materiałem kompozytowym lub glassjonomerowym w zależności od sytuacji klinicznej.

ABRAZJA

Abrazja to patologiczne starcie zębów, na skutek ich kontaktu z innym ciałem obcym.

Przyczyny abrazji

• nieprawidłowa higiena jamy ustnej, czyli używanie zbyt twardej szczoteczki i zbyt mocne czyszczenie, zwłaszcza ruchem poziomym, tzw.szorowanie. A starcie zębów ma także wpływ niewłaściwa pasta do zębów o zbyt wysokim wskaźniku ścieralności.
• parafunkcje, czyli nieprawidłowe nawyki, jak np. obgryzanie paznokci czy nagryzanie ołówków, długopisów…Takie nawyki mogą prowadzić do ścierania się zębów
• klamra w protezie, która jest umocowana na zębie własnym pacjenta zwłaszcza w protezach osiadających również może ocierać ten ząb, powodując ubytek w szkliwie.

Skutkiem wyżej wymienionych czynników jest odsłanianie się szyjek zębowych, czyli miejsc na zębach, w których grubość szkliwa jest najmniejsza. Gdy dojdzie do jego starcia odsłania się dużo bardziej miękka zębina, która ściera się 7 razy szybciej niż szkliwo. W tym rejonie zęba znajdują się wypustki nerwów. Jak się pewnie domyślasz dochodzi wtedy to dużej nadwrażliwości na zimne, ciepłe pokarmy lub na sam dotyk.

Ubytki klinowe

Na skutek nieprawidłowej techniki szczotkowania ( a czasem jeszcze kwaśnego pH jamy ustnej) powstają tzw.ubytki klinowe. Mają kształt klina i są umiejscowione w rejonie szyjki zębowej. Są to ubytki w szkliwie, sięgające często zębiny, a nawet serca zęba, czyli miazgi. W skrajnych przypadkach może dochodzić do zapalenia miazgi i/lub martwicy zęba.

Opisane przeze mnie rodzaje starcia mogą zachodzić osobno, w parach albo wszystkie razem. Wieloletnie patologiczne starcie zębów prowadzi do znacznego ich skrócenia, nieprawidłowych kontaktów między zębami przeciwstawnymi, a co za tym idzie do zaburzenia funkcji układu żucia. W skrajnych przypadkach może powodować problemy w stawach skroniowo-żuchwowych, przemieszczenie krążka, bóle stawów sż i głowy. Sytuację pogarszają braki w uzębieniu i przeciążenie istniejących zębów.

Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie starcia zębów, ustalenie przyczyny ubytków i wyeliminowanie czynników, które do nich doprowadziły. Odpowiednia higiena jamy ustnej, dobre nawyki żywieniowe, wiedza nt. występujących parafunkcji czy bruksizmu i radzenie sobie z nimi to kolejne kroki by uchronić zęby przed patologicznym starciem. A jeśli starcie już wystąpiło to wskazane jest leczenie odtwórcze, czyli odbudowa startych powierzchni. 

ODBUDOWA STARTYCH ZĘBÓW

Rekonstrukcja twardych tkanek zębowych może się odbywać na różne sposoby, w zależności od stopnia starcia.

1. Leczenie zachowawcze, które wykonuję w przypadku niewielkiego starcia zębów.

Jest to odbudowa startych powierzchni za pomocą materiału kompozytowego („plomby”) oraz bonding w przypadku zębów przednich. 

W ramach tego leczenia mam również na myśli kompozytowe nakłady (onlay’e, overlay’e….), czyli odbudowy wykonane metodą pośrednią na 2 wizytach.

Na pierwszej wizycie jest opracowanie zęba/ów pod nakład, pobierane są wyciski, a na drugiej zacementowanie (przyklejenie) do zęba gotowej odbudowy. Można też taki nakład wykonać na jednej wizycie, jednak nie polecam stosowania tego sposobu ze względu na gorsze parametry trwałości i wytrzymałości takiego nakładu.

Plusy: cena, nieskomplikowana procedura odbudowy (jedna-dwie wizyty); możliwość wprowadzania poprawek na każdym etapie pracy albo już po wykonaniu odbudowy.

Minusy: możliwe przebarwienia kompozytu na skutek barwników pokarmowych (czarna kawa, herbata…), mniejsza trwałość i wytrzymałość niż porcelana, kompozyt może ulegać odłamaniom (zwłaszcza u pacjentów zgrzytających bez szyny relaksacyjnej ) oraz ściera się szybciej niż szkliwo czy porcelana.

Poniżej przykład bondingu, czyli odbudowy estetycznej startych zębów przednich za pomocą materiału kompozytowego.

2. Terapia protetyczna, czyli odbudowa (lub przebudowa) zwarcia.

Stosuję ją w cięższych postaciach starcia, przy zaniżonej wysokości zwarcia, która może się objawiać skróceniem dolnego piętra twarzy i bardzo nieestetycznym wyglądem zębów. Zęby są często szersze niż dłuższe. Takie leczenie jest też odpowiednie dla pacjentów, którzy chcą na stałe zmienić wygląd swojego uśmiechu. Poniżej przykład takiego leczenia:

Terapia polega na odbudowie zębów za pomocą stałych uzupełnień protetycznych, najczęściej porcelanowych, czyli licówek, koron oraz nakładów porcelanowych. Często zęby martwe, przeleczone kanałowo trzeba dodatkowo wzmocnić wkładami koronowo-korzeniowymi. Proces leczenia może trwać od 2 miesięcy do 2 lat, w zależności od sytuacji klinicznej i planu leczenia.

 Dlaczego aż tak długo?

W cięższych przypadkach wymagana jest wstępna szynoterapia zanim nastąpi właściwa rekonstrukcja zębów. Chodzi o to, że układ stomatognatyczny, w ciągu postępującego latami starcia, niejako adoptuje się do zmian, w stawach skroniowo-żuchwowych dochodzi do zmian funkcjonalnych i/lub strukturalnych, dających objawy lub nie. (jednym z objawów może być np.przeskakiwanie krążka w stawie, trzaski, trzeszczenia).

Plusy: super estetyka, trwałość, wytrzymałość pracy

Minusy: wysoka cena, zazwyczaj dłuższy czas leczenia

Zawsze przed oszlifowaniem zębów i odbudową docelową robię pacjentowi tzw. Wax-up., czyli pokazuje na gipsowym modelu jego przyszłe uzębienie, a następnie Mock-up, czyli przymierzam pracę bezpośrednio na zębach, po to by mógł zobaczyć jak jego uśmiech będzie wyglądał zanim zdecyduje się na leczenie. Często pacjenci nie wierzą, że ich zęby mogą tak wyglądać.

Można również zaprojektować uśmiech cyfrowo za pomocą DSD, czyli Digital Smile Design. O tym będzie osobny artykuł.

Jeśli chcesz się dowiedzieć jak wygląda wykonanie licówek porcelanowych kliknij TU.

3.Zachowawczo-protetyczna terapia, czyli połączenie punktu 1. i 2.

Terapia ta przebiega z wykorzystaniem zarówno uzupełnień kompozytowych, jak i porcelanowych. Może odbywać się jedno lub dwuetapowo, czasami wieloetapowo. Wszystko zależy od sytuacji i planu ustalonego wspólnie z pacjentem.

Jest to kompromis między leczeniem zachowawczym a protetycznym, kiedy pacjentowi zależy na pięknym uśmiechu, ale nie ma wystarczających środków na leczenie. Lub też chcemy te koszty rozłożyć w czasie. 

Wówczas zęby przednie odbudowuję za pomocą ceramiki, żeby efekt był WOW. A zęby boczne, które są mniej widoczne odbudowuję za pomocą kompozytu, który jest mniej estetyczny oraz tańszy. Kiedy pacjent jest na to gotów, wymieniam kompozytowe odbudowy na porcelanowe.

Ale UWAGA!

W takim przypadku ultraważne są regularne wizyty kontrolne u dentysty/protetyka, który tę pracę wykonał. NIE WOLNO zniknąć z gabinetu po odzyskaniu uśmiechu. Dlaczego?

Dlatego, że kompozyt na bokach ściera się znacznie szybciej i z czasem może dochodzić do nieprawidłowych kontaktów między zębami, większego nacisku na licówki bądź korony porcelanowe w przednim odcinku. A w konsekwencji do uszkodzenia tych uzupełnień. Już nie mówiąc o tym, że nie pojawiając się na regularnych wizytach kontrolnych traci się gwarancję na uzupełnienia ceramiczne.

Na koniec jeszcze raz podkreślam, że jeśli pacjent ma bruksizm to ważne jest, aby po rekonstrukcji zębów zaopatrzyć go w szynę relaksacyjną. Takie postępowanie chroni zęby i uzupełnienia protetyczne przed zniszczeniem i zapewnia większą trwałość pracy.

Czy inni medycy biorą udział w leczeniu starcia zębów?

Generalnie starciem zębów zajmują się dentyści ogólni i protetycy. Ale medycy innych specjalności również w sposób pośredni mogą pomagać w leczeniu starcia. Oto przykłady:

Ortodonta

Gdy mamy nieprawidłowe ustawienie zębów, wadę zgryzu i wynikające z tego starcie patologiczne, wstępnym etapem leczenia jest „uszeregowanie” zębów przez lekarza ortodontę. Dopiero po wyleczeniu wady zgryzu można przejść do odbudowy protetycznej zębów. A najlepiej wspólnie z ortodontą zaplanować leczenie. Niejednokrotnie już w trakcie terapii orto można sukcesywnie odbudowywać niektóre zęby. Np.poszerzać karłowate siekacze kompozytem, a po zakończonym leczeniu zamienić ten kompozyt na porcelanę.

Chirurg stomatologiczny lub szczękowo-twarzowy

Przykład: usunięcie ósemki, która nie ma zęba przeciwstawnego i biernie wyrzyna się (ekstruzja) przekraczając płaszczyznę zgryzu oraz zaczyna zaburzać prawidłowe kontakty innych zębów w trakcie ruchów żuchwy. W efekcie dochodzi do patologicznego starcia guzków niektórych zębów. Taką ósemkę należy jak najszybciej usunąć. Czyli robota dla chirurga albo dentysty, jeśli lubi 😉

Fizjoterapeuta, psychoterapeuta

Fizjoterapeuta i psycholog pomagają w terapii bruksizmu, którego częstym objawem jest starcie zębów na skutek zgrzytania. Zatem pośrednio biorą udział w leczeniu starcia zębów. Więcej dowiesz się TU.

Jak widzisz leczenie starcia powinno być multidyscyplinarne. Wtedy terapia jest najbardziej efektywna.

Podsumowanie

Wszystkie wyżej omówione jednostki chorobowe: atrycja, erozja i abrazja powodują utratę twardych tkanek zęba. Wszystkie z wyjątkiem fizjologicznej atrycji są chorobami przewlekłymi, które mogą powodować problemy funkcjonalne, estetyczne i bólowe układu stomatognatycznego.

Warto zatem, po zaobserwowaniu któregokolwiek z objawów opisanych chorób, skontaktować się ze swoim dentystą, wspólnie z nim ustalić przyczynę i sposób leczenia. Mając na uwadze, że długo niezauważone i nieleczone starcie może prowadzić do poważnych konsekwencji w obrębie całej jamy ustnej oraz w stawach skroniowo- żuchwowych. A wtedy i terapia jest bardziej skomplikowana, kosztowna i czasochłonna.

Artykuł Czy każde starcie zębów to patologia? pochodzi z serwisu mama al dente.