Korona protetyczna-co to takiego?

Korona protetyczna jest to stałe uzupełnienie protetyczne. Mówiąc potocznie to taka „czapeczka” na zęba, która odbudowuje jego kształt i funkcję. Przykleja się ją na stałe do zęba za pomocą specjalnego „kleju” (cementu). Ale zaraz zaraz. Do czego właściwie przykleja się koronę? Ano do kikuta zęba , czyli do fragmentu zęba, pozostałego po preparacji wiertłem (oszlifowaniu). Różne są metody szlifowania, jedne mniej, inne bardziej inwazyjne. Wybór metody zależy od sytuacji klinicznej. Na decyzję składa się m.in. stan zęba (żywy czy martwy), miejsce w zgryzie, a także rodzaj materiału, z którego mamy wykonać przyszłą koronę. Niektóre tworzywa wymagają większej grubości zbieranych tkanek, a inne mniejszej. Decyduje o tym protetyk. No dobrze, skąd wiadomo czy w danym zębie można wykonać koronę?

Wskazania, czyli kiedy wykonujemy koronę protetyczną? 

• w przypadku urazu zęba, gdy doszło do złamania i jest ono na tyle niefortunne, że ciężko będzie odbudować ząb za pomocą klasycznego wypełnienia (np.kompozytu)
• gdy ząb jest martwy i/lub próchnica go zjadła. Taki ząb należy wcześniej przeleczyć endodontycznie (kanałowo) i wykonać w nim wkład koronowo-korzeniowy. Dopiero po zacementowaniu wkładu wykonuje się koronę protetyczną. Korona na samym korzeniu może nie wytrzymać. Zależy to oczywiście od sytuacji i nie można uogólniać. W niektórych przypadkach sprawdzają się tzw. endokorony, które nie wymagają instalowania wkładu w korzeniu zęba. Ale jest to rozwiązanie rzadziej spotykane.
• jeśli pacjent w miejscu brakującego zęba ma implant (czyli taki tytanowy korzeń) to również na nim wykonuje się koronę protetyczną, która może być cementowana lub przykręcana do wszczepu
• jeśli ząb stoi nieprawidłowo, np. jest zrotowany lub też znacznie wysunięty, co zaburza estetykę i/lub funkcję, a pacjent nie chce się poddać leczeniu ortodontycznemu i jednocześnie nie można wykonać na tym zębie mniej inwazyjnej odbudowy (np. bondingu lub licówki), wtedy korona jest leczeniem z wyboru
• gdy korona zęba jest znacznie przebarwiona i nie reaguje na wybielanie
• kiedy pacjent zgłasza się po metamorfozę uśmiechu i istnieją przeciwskazania do wykonania licówek. Wtedy wykonujemy korony lub ćwierćkorony.
• w przypadku dużego starcia zębów, kiedy nie można wykonać innego typu odbudowy zębów np. nakładów porcelanowych/kompozytowych (onlay/overlay). Więcej o starciu zębów i metodach odbudowy przeczytasz TU.

To byłoby na tyle, jeśli chodzi o wskazania do wykonania koron protetycznych. A kiedy nie można zrobić korony na zębie?

Przeciwskazania, czyli kiedy nie można wykonać korony?

• kiedy zniszczenie/złamanie zęba sięga poniżej brzegu kości
• jeśli ząb ma zapalne zmiany okołowierzchołkowe
• gdy pacjent ma zaawansowane zapalenie przyzębia, dziąseł
• w przypadku alergii na materiał, z którego wykonana jest korona protetyczna. Jest to rzadkie zjawisko, ale istnieje, dlatego wspominam o nim. Uczulać może np.nikiel, który wchodzi w skład niektórych koron metalowo-ceramicznych. 

No i tu dochodzimy do kolejnego pytania, a mianowicie:

Z czego zbudowana jest korona protetyczna?

Generalnie można podzielić korony na lite, czyli wykonane z jednego rodzaju tworzywa (np.złota, co można nie raz zaobserwować u naszych wschodnich sąsiadów;-) oraz korony złożone, czyli wykonane z dwóch rodzajów materiałów (np.metalowo-porcelanowe). Mogłabym się tu rozwodzić bez końca- jakie są rodzaje ceramiki czy jaką techniką wykonuje się korony (np. PRESS, CAD/CAM). Ale dochodzę do wniosku, że nie będę Was tym zanudzać. To wiedza specjalistyczna. Wystarczy, że poznacie kilka przykładów najczęściej wykonywanych w gabinecie koron, żeby mieć ogólne rozeznanie.

Rodzaje koron protetycznych:

• AKRYLOWA. Jest używana jako krótkoczasowa korona tymczasowa. Dziąsła jej nie cierpią i szybko się zaczerwieniają (zapalenie), zwłaszcza, gdy jest umieszczona zbyt blisko nich, a dodatkowo pacjent ma kiepską higienę. Ponadto jest niezbyt estetyczna.  Dlatego korony te przechodzą pomału do lamusa.
• KOMPOZYTOWA. Cześciej niż poprzedniczkę, stosujemy ją jako tymczasową odbudowę zęba. Jak sama nazwa wskazuje, wykonuje się ją z materiału kompozytowego, z którego robimy też wypełnienia w zębach. Korony kompozytowe również nie są super estetyczne. Są także mniej trwałe niż korony porcelanowe..
• METALOWA. Wykonana jest ze stopu metali nieszlachetnych, np. chrom-kobalt albo szlachetnych- np. ze złota. I choć złote korony cechują się idealną szczelnością brzeżną oraz działaniem bakteriostatycznym, ze względu na brak estetyki i cenę złota coraz częściej odchodzi się od wykonywania tego typu koron.
• PORCELANOWO-METALOWA. Inaczej mówiąc korona porcelanowa na podbudowie metalowej. Jest to korona z zewnątrz porcelanowa, w kolorze zębów naturalnych, a w środku zbudowana jest ze stopu metalu. I tak jak powyżej może być to podbudowa szlachetna (złoto) lub nieszlachetna (chrom-kobalt, chrom-nikiel). Generalnie można powiedzieć, że korona porcelanowa na metalu cechuje się w miarę dobrą estetyką. Jednakże czasami metal może „prześwitywać” przy dziąśle, dając szarawe zabarwienie (nieszlachetny) albo mniej rzucającą się w oczy „cieplejszą poświatę”, jaką daje stop złota. Jak już wcześniej wspomniałam, złoto dzięki swoim właściwościom zapobiega stanom zapalnym dziąsła i powstawaniu próchnicy korzenia zęba. Stosuje się ją z powodzeniem w bocznym odcinku uzębienia.
• PORCELANOWO-CYRKONOWA. W tym przypadku zamiast metalu mamy tlenek cyrkonu. Cyrkon jest bardzo twardy, jednak gorzej łączy się z porcelaną niż metal, zatem częściej może dochodzić do odszczypywania się fragmentu porcelany. Korona ta jest zdecydowanie bardziej estetyczna niż ta na metalu, ponieważ cyrkon jest biały. Jest to dobre rozwiązanie w przednim, jak i bocznym odcinku uzębienia
• PEŁNOCERAMICZNA E-MAX, a dokładniej IPS. E-max. Jest to korona wykonana z dwukrzemianu litu (szkłoceramiczna). Cechuje się bardzo dobrą wytrzymałością oraz znakomitą estetyką, ponieważ odbija i przepuszcza światło, jak naturalne zęby, dlatego z wyboru stosowana jest w zębach przednich, gdy zależy nam na super naturalnym uśmiechu.

Jak wygląda zabieg wykonania korony w pojedynczym zębie?

Tu wyróżnię dwa sposoby leczenia- analogowy, czyli tradycyjny oraz cyfrowy.

ANALOGOWO

Zazwyczaj są to dwie lub trzy wizyty.

Pierwsza wizyta

Zaczynamy, jak zawsze, od konsultacji, czyli wywiadu i zbadania pacjenta. Wykonywane są potrzebne zdjęcia rtg i czasem fotograficzne. Dobrze, aby pacjent przed tą wizytą miał wykonaną profesjonalną higienizację (jeśli zachodzi taka potrzeba). Następnie wspólnie z pacjentem wybieramy najbardziej odpowiedni materiał, z którego ma być wykonana przyszła korona i ustalamy plan działania. Wspominam celowo ten „wybór materiału”, gdyż od niego zależy cena przyszłego uzupełnienia, której pacjent powinien być na samym początku świadomy.

Druga wizyta

Na drugiej wizycie przystępujemy do działania. Stan zęba (żywy czy martwy) i rodzaj korony determinuje procedurę i czas leczenia.

Generalnie można przyjąć, że jeśli ząb jest żywy to na drugiej wizycie następuje jego oszlifowanie. Ale zanim to nastąpi, warto dobrać kolor przyszłej korony. Po szlifowaniu, gdy nasze oczy są już nieco zmęczone, a zęby pacjenta przesuszone, może nam to zaburzyć prawidłową ocenę barwy. Jeśli dobór koloru sprawia nam kłopot, wysyłamy pacjenta do laboratorium technika dentystycznego, który zrobi to za nas doskonale. Są też urządzenia, służące do oceny barwy zębów. Jednak oko ludzkie i doświadczenie lekarza lub technika nie ma sobie równych.

Ząb opracowywuje się oczywiście w znieczuleniu miejscowym. Zakres preparacji tkanek, jak już wspominałam jest różny. Zależy od stanu zęba i materiału przyszłej korony. Potem pobiera się wyciski (nie odciski, jak to niektórzy pacjenci mówią 😉 ) szczęki i żuchwy. Następuje rejestracja zwarcia. Na koniec zabezpiecza się kikut zęba koroną tymczasową, żeby zapewnić jego ochronę, a także estetykę.

Gdy ząb jest martwy, zaczynamy od wykonania w nim wkładu koronowo- korzeniowego (ze stali, złota lub włókna szklanego). Wkład ten stanowi podbudowę pod przyszłą koronę protetyczną. Dodam, że kanał lub kanały muszą być wcześniej wyleczone. Wkład może być pojedynczy lub złożony, zależnie od ilości kanałów. Można go wykonać bezpośrednio na jednej wizycie albo też opracować kanał/-y i pobrać wyciski. Wówczas wykonuje go technik dentystyczny, a czas leczenia wydłuża się o jedną wizytę.

Trzecia wizyta

Na ostatniej wizycie przymierzamy gotową koronę i sprawdzamy wspólnie z pacjentem czy kolor pasuje. Jeśli wszystko jest OK. cementujemy koronę na stałe i umawiamy pacjenta na kontrolę za tydzień. Zazwyczaj po zacementowaniu korony nie wolno przez 2 godz. nic jeść, a pić można po 30 min.

CYFROWO

Coraz częściej w gabinetach dostępne są skanery wewnątrzustne, którymi dentysta cyfrowo „pobiera wyciski” uzębienia pacjenta. Pozyskane dane wędrują do komputera ze specjalnym oprogramowaniem, gdzie przygotowywany jest projekt przyszłej korony czy też innego uzupełnienia (np. onlay’u). Następnie prototyp korony jest wycinany drukarką 3D, jeśli gabinet takową posiada. Jeśli nie, dane wędrują do wyspecjalizowanego laboratorium protetycznego i tam powstaje korona. Przy dobrym wietrze pacjent może mieć ząb w jeden dzień 🙂

FAQ, czyli najczęściej zadawane pytania dotyczące koron protetycznych:

Czy warto okoronować swojego zęba?

Warto, jeśli są do tego wskazania, nie warto- jeśli ich nie ma 😉 A już na pewno nie warto jeśli istnieją jakiekolwiek przeciwskazania. Odsyłam parę linijek wyżej. Generalnie, jeśli stan Twojego zęba jest kiepski, jest on znacznie zniszczony i/lub martwy, a jego zachowawcze rekonstrukcje nie wytrzymują zbyt długo albo estetyka pozostawia wiele do życzenia- to TAK, warto pomyśleć o koronie protetycznej.

Czy rzeczywiście korona protetyczna nie spada?

Nie powinna, ale jak to mówią- nigdy nie mów nigdy. Korona jest przyklejana do kikuta zęba za pomocą różnego rodzaju cementów, ich rodzaj zależy od sytuacji klinicznej. „Kleje” te są bardzo mocne, ale utrzymanie się korony zależy nie tylko od siły ich łączenia. Sposób opracowania zęba pod koronę, warunki zgryzowe, w tym obecność wad zgryzu czy parafunkcje (np.nagryzanie przedmiotów, ołówków, obgryzanie paznokci itp.) oraz higiena jamy ustnej- to wszystko ma wpływ na trwałość i utrzymanie korony na zębie. Zdarza się, że korona tymczasowa spada, ponieważ jest przyklejona słabszym klejem, co by można było ją łagodnie zdjąć przed zacementowaniem docelowej korony.

Jaka jest trwałość korony protetycznej?

Czasem jest to 5lat, czasem kilkanaście, a czasem kilkadziesiąt lat. Trwałość korony zależy od wielu czynników, które wymieniłam w punkcie wyżej. Ale pewne jest, że korona może żyć dłużej niż człowiek 😉

Czy korona protetyczna może ściemnieć?

Nie, zasadniczo korony porcelanowe nie ulegają przebarwieniom. Porcelana jest odporna na barwniki. Korony kompozytowe i akrylowe TAK-mogą się przebarwiać z czasem. Wszystko zależy od higieny i diety oraz używek (tytoń, wino) pacjenta.

Czy można zdjąć koronę protetyczną?

Tak, ale po co? Jeśli korona pasuje funkcjonalnie i estetycznie nie ma takiej potrzeby. Zasadniczo zdejmuje się stare, wieloletnie korony, które przestały spełniać swoje funkcje, a w planie jest wykonanie nowego uzupełnienia. Można wówczas taką koronę rozpiłować wiertłem albo zbić „zbijakiem”. Ta druga metoda może być nieco bardziej drastyczna, więc jej nie polecam 😉 Nie martw się, Twój dentysta wie, co robi 😉

Czy w ciąży i w czasie karmienia piersią mogę zrobić sobie koronę protetyczną?

W I trymestrze ciąży raczej unikałabym wszelkiego leczenia stomatologicznego, chyba że jest wyraźna konieczność, np. ból lub uraz zęba. Najbezpieczniejszy okres na leczenie to II trymestr ciąży. Można wtedy wykonywać większość zabiegów stomatologicznych, w tym leczenie protetyczne. Jednak moim zdaniem najlepiej terapię protetyczną przeprowadzać przed zajściem w ciążę lub po urodzeniu dziecka. W czasie karmienia piersią można wykonywać korony porcelanowe, jak również inne uzupełnienia protetyczne.

Jak dbać o koronę porcelanową?

Jak o własne zęby. Czyli szczotkowanie minimum 2 razy, a nitkowanie minimum raz dziennie. Szczoteczka elektryczna, soniczna lub ręczna, w zależności od upodobań. Opcjonalnie płukanki przeciwbakteryjne.

Dlaczego korona protetyczna się rusza?

Jeśli jest zacementowana na zębie żywym, mogło dojść do jej częściowego odcementowania, czyli odklejenia. Korona na implancie również może się odcementować albo śruba łącząca może się poluzować i korona może się ruszać. Są też sytuacje, kiedy kikut albo korzeń zęba, na którym jest zamontowana korona uległ częściowemu złamaniu. Wtedy dodatkowo może pojawić się ból oraz krwawienie z kieszonki dziąsłowej. Jeśli rusza Ci się korona na zębie nie czekaj i jak najszybciej udaj się do swojego dentysty, aby uniknąć dalszych powikłań, w tym (o zgrozo) połknięcia korony! 😉 I na koniec anegdota z życia wzięta:

Źródła

Wagner L. Wprowadzenie do ćwiczeń przedklinicznych z materiałoznawstwa: materiały stosowane w protetyce: skrypt dla studentów, praca zbiorowa.;Oficyna Wydawnicza Akademii Medycznej, 2007.

Artykuł Korona Ci z zęba nie spadnie, czyli wszystko o koronach protetycznych pochodzi z serwisu mama al dente.

Wybielanie zębów- czym?

Do wybielania zębów używa się głównie dwóch nadtlenków: wodoru oraz karbamidu (mocznika). Nadtlenek wodoru uwalnia się z nadtlenku karbamidu mniej więcej w proporcji 1:3. Wg obowiązującego prawa H₂O₂  i związki go uwalniające (jak nadtlenek karbamidu) mogą być stosowane w stężeniu maksymalnie do 6% H₂O₂ obecnego lub uwolnionego. A więc stężenie nadtlenku karbamidu nie powinno być wyższe niż 18%. (3×6=18). Na rynku są dostępne preparaty z 16% nadtlenkiem karbamidu i one są bezpieczne o ile stosowane pod kontrolą stomatologa. Wspominam o tym, ponieważ dostępne są jeszcze na rynku środki wybielające o wyższych stężeniach niż opisałam. Przestrzegam Was przed ich zakupem i użyciem, gdyż jest to niebezpieczne dla zdrowia zębów. Stosując wyższe stężenia żelu wybielającego narażamy nasze zęby na ryzyko utlenienia białek szkliwa i zębiny, a to prowadzi do kruchości tych tkanek.

Jakie są metody wybielania zębów?

*HIGIENIZACJA

Pierwszym podstawowym sposobem na bielsze zęby jest regularne usuwanie osadu i kamienia poprzez skaling i piaskowanie zębów. Nie jest to oczywiście metoda stricte wybielenia szkliwa (dlatego umieściłam * ), ale gdy masz osad, zabieg profesjonalnej higienizacji na pewno pomoże rozjaśnić Twój uśmiech! Zresztą przed wybielaniem profesjonalnym zawsze zaczynamy od higienizacji pacjenta (na ok.1-2tyg przed wybielaniem właściwym).

PASTY WYBIELAJĄCE

W ich składzie znajdziesz małe stężenia nadtlenków. Te bezpieczne mają w składzie max. 0,1% H₂O₂. Są one dobrym sposobem na łagodny efekt wybielenia. Pozostałe pasty nazwane „pastami wybielającymi”, nie zawierają substancji stricte wybielających, a mają wyższy współczynnik ścieralności (czyli są po prostu bardziej ścierne). Poprzez lepsze ścieranie osadów masz wrażenie czystszych, jaśniejszych zębów. Jednakże pasty te stosowane w nadmiarze mogą ścierać również szkliwo, więc ostrożnie. Używaj ich max. 2x w tygodniu.

Inne produkty wybielające dostępne w drogerii

Są to np. paski do naklejania na zęby czy żele wybielające (o mniejszym stężeniu nadtlenków) oraz uniwersalne nakładki, które możesz samemu formować na zębach po uprzednim rozgrzaniu ich w gorącej wodzie. Nie polecam jednak tej metody ze względu na trudności w dokładnym uformowaniu nakładek. Wiąże się to z niedokładnym dopasowaniem nakładek do powierzchni zębów. Może wówczas dochodzić do wydostawania się żelu na zewnątrz i podrażnienia tkanek miękkich. Ponadto wyżej wymienione produkty nie działają zbyt efektywnie. Służą raczej odświeżeniu barwy zębów czy podtrzymaniu efektu profesjonalnego wybielania przeprowadzonego przez dentystę. Stosując preparaty OTC (over the counter, czyli bez recepty) musisz mieć na uwadze przede wszystkim bezpieczeństwo i zdrowie swoich zębów. Jeśli zdecydujesz się na ich użycie postępuj zgodnie z instrukcją producenta i nie przesadzaj z częstotliwością. Moim zdaniem najbezpieczniej jest wybielać zęby pod kontrolą stomatologa.

WYBIELANIE ZĘBÓW NAKŁADKOWE, czyli domowe (tzw.”walking bleach”)

Na czym polega ta metoda wybielania zębów?

Ta metoda wybielania zajmuje z reguły 2-4 tyg. i wykonujesz ją sam/-a w domu po otrzymaniu w gabinecie dwóch nakładek (na górne i dolne zęby). Szyny wybielające wykonywane są na podstawie pobranych przez dentystę wycisków/skanów Twojego uzębienia. Zatem przylegają one dokładnie do Twoich zębów na granicy z dziąsłami. Zatem żel wybielający nie wydostaje się do tkanek miękkich (i nie podrażnia dziąseł). Jednocześnie szyny te mają przestrzeń na zaaplikowanie środka wybielającego, który otrzymujesz od dentysty, łącznie z instrukcją zastosowania.

Żele stosowane w tej metodzie zawierają max.6% nadtlenek wodoru lub 10- 16% nadtlenek karbamidu. O rodzaju i stężeniu środka decyduje lekarz w zależności od tego czy chcesz wybielać zęby w ciągu dnia (1-2h) czy w nocy (6-8h). W moim odczuciu najlepiej nakładki stosować w nocy, gdy śpisz. Jest to mniej uciążliwe i w mojej ocenie przynosi lepsze efekty niż stosowanie ich w ciągu dnia. Przetestowałam na sobie 😉 Ale, gdy nie możesz zasnąć z nakładkami na zębach albo masz silny odruch wymiotny lepiej wybielać zęby w ciągu dnia. Albo wybrać się na jednoseansowe wybielanie gabinetowe (o tym będzie niżej).

Zalecenia po wybielaniu zębów

Po każdorazowym wyjęciu nakładek należy jamę ustną oraz szyny przepłukać wodą. Jeśli wewnątrz szyn lub na zębach pozostają resztki żelu należy, usunąć je szczoteczką i ponownie przepłukać. Następnie przechowywać w suchym miejscu z dostępem tlenu (pudełko z otworkami). Takie postępowanie zapobiega rozwojowi bakterii i grzybów. Żel wybielający powinien być przechowywany w lodówce. Po zakończonym procesie wybielania zaleca się kontrolę u stomatologa.

Niewątpliwym plusem tej metody jest to, że szyny można ponownie wykorzystać, gdy zechcesz w przyszłości ponownie wybielić swój uśmiech… Jednak nie powinno się tego robić zbyt często. Ja zalecam nie częściej niż raz na 2 lata. Wtedy przychodzisz do gabinetu po sam preparat do wybielania. Czasem wystarczy tylko kilka dni, żeby ponownie rozjaśnić zęby.

W razie wystąpienia nadwrażliwości zębów stosuj pastę na nadwrażliwość. Jeśli pasta nie pomoże, możesz robić niewielkie przerwy w wybielaniu, np. stosować nakładki co drugi dzień (lub noc). Wtedy wybielanie może się wydłużyć nawet do miesiąca. Pamiętaj, żeby pozostawać przez cały ten czas w kontakcie ze swoim dentystą.

WAŻNE: Zęby w trakcie wybielania są bardziej „chłonne” jeśli chodzi o barwniki. Dlatego w czasie wybielania i ok. tygodnia po nim należy stosować białą dietę, czyli nie wolno jeść ani pić przebarwiających pokarmów.

Jakich pokarmów unikać w trakcie wybielania zębów?

• czerwone wino
• kawa i czarna herbata (jeśli nie możesz żyć bez kawy tak jak ja, to ja dopuszczam picie kawy z mlekiem przez słomkę, ale nie w nakładkach oczywiście tylko po ich wyjęciu z buzi. Jeśli natomiast zależy Ci na szybszym i lepszym efekcie wybielania to tego nie rób)
• buraki ćwikłowe, barszcz czerwony
• kurkuma, curry i inne barwiące przyprawy
• cytrusy, soki owocowe i wszelkie kwaśne pokarmy/napoje, ponieważ mogą wzmagać nadwrażliwość zębów

PROFESJONALNE GABINETOWE WYBIELANIE ZĘBÓW

Na czym polega ta metoda?

Jest to metoda wybielania zębów dla tych, którym zależy na czasie, czyli chcą mieć biały uśmiech na ślub lub inną ważną okazję, a nie pomyśleli o tym wcześniej. Albo też dla tych, którzy nie są w stanie z jakichś przyczyn stosować nakładek. W tej metodzie jak i w poprzedniej max. stężenie nadtlenku wodoru to 6%. Często działanie środka wybielającego wspomagane jest światłem lampy (LED, UV) albo z zastosowaniem lasera.

Jak wygląda zabieg?

Na samym początku należy zabezpieczyć dziąsła koferdamem, czyli płynnym materiałem, który ulega utwardzeniu po naświetleniu lampą i zapobiega przeciekaniu żelu do szczelin dziąsłowych. Następnie na zęby ( powierzchnie wargowe/policzkowe/przedsionkowe) nakłada się środek wybielający z reguły od piątki do piątki (drugi ząb przedtrzonowy). Przy bardzo szerokim uśmiechu czasem nakładamy też na szóstki. Czas działania żelu to 10-20min. To zależy od rodzaju i stężenia środka oraz czy zastosowana była lampa lub laser (które przyspieszają proces utleniania). Z reguły na jednej wizycie są 3 czasem 4 sesje wybielania. Całość trwa ok.1-1,5h. Efekty wybielania utrzymują się 1-3 lata. I tu także należy stosować białą dietę przez tydzień po zabiegu.

UWAGA: Zarówno po wybielaniu gabinetowym, jak i domowym częstym problem są niesymetrycznie wybielone zęby. Zdarza się również, że widoczne są miejsca w obrębie szkliwa, gdzie zlokalizowane są naturalne złogi wapnia. Jednak zazwyczaj w ciągu kilku dni wszystko wraca do normy i kolor zębów się ujednolica.

Czy można znieczulić zęby przed wybielaniem?

Nie praktykuje się znieczulenia przed wybielaniem. W większości przypadków potencjalna nadwrażliwość zębów pojawia się po zabiegu. Czasem pacjenci zgłaszają dyskomfort w trakcie zabiegu, ale nie jest on tak silny, by robić znieczulenie.

WYBIELANIE ZĘBÓW MARTWYCH

Jeśli masz martwy ząb, którego barwa znacznie odbiega od koloru pozostałych zębów możesz taki ząb wybielić profesjonalnie w gabinecie dentystycznym. Przed przystąpieniem do wybielania należy upewnić się, że system kanałowy jest szczelnie wypełniony i nie ma zmian zapalnych wokół wierzchołka korzenia. Nie martw się to zadanie dentysty. Jeśli wszystko jest w porządku, a ząb ma wystarczającą ilość tkanek twardych można przystąpić do wybielania.

Jak wygląda zabieg?

Na 1.wizycie lekarz tworzy dostęp do jamy zęba od strony podniebiennej. Często polega to na wywierceniu starego wypełnienia (plomby), która była założona po leczeniu kanałowym. Po oczyszczeniu komory zęba, na ujście kanału zakłada się specjalny izolujący materiał (podkład), który zapobiega przenikaniu wybielacza wgłąb kanału. 

Następnie dentysta wprowadza środek wybielający i zamyka ząb szczelnym opatrunkiem tymczasowym do następnej wizyty. 

„Wybielacz” pozostaje w zębie do momentu stwierdzenia, że ząb jest znacznie jaśniejszy od sąsiednich, z reguły zajmuje to od 2 do 7 dni. Czasami pojedynczy opatrunek wybielający nie wystarcza (efekt wybielania nie jest zadowalający). Wówczas można powtórzyć procedurę. Po zakończonym zabiegu ząb może okazać się jaśniejszy niż sąsiednie, ale spokojnie- barwa zęba przez najbliższe dni/tygodnie nieco „przygaśnie” i ząb zrówna się barwą z sąsiadami. Po wybielaniu wewnętrznym zakładany jest jeszcze na 1-2 tyg. opatrunek, który ma na celu uniknięcie resorpcji zęba. Po tym czasie ząb może być z powodzeniem odbudowany kompozytem. WAŻNE: W trakcie procesu wybielania unikaj gryzienia twardych pokarmów, po prostu oszczędzaj ten ząb. Zmniejszy to ryzyko powikłań, np. pęknięć.

Efekt wybielania zęba martwego utrzymuje się od ok. 3 do 5 a nawet 10 lat. Jeśli jednak efekt nie jest satysfakcjonujący leczeniem z wyboru jest licówka albo korona protetyczna.

Zalecenia po wybielaniu zębów żywych:

• biała dieta, o czym wspomniałam wcześniej. W czasie wybielania i przez 1 tydz. po zabiegu
• wzmożona higiena jamy ustnej 
• w przypadku wystąpienia nadwrażliwości pozabiegowej stosowanie past na nadwrażliwość, a jeśli one nie pomagają lakierowanie zębów preparatem znoszącym nadwrażliwość, np. amorficznym fosforanem wapnia. Dobrze jest po zakończonym procesie wybielania zgłosić się do swojego dentysty na pokrycie zębów związkami wapnia lub fluoru, w celu ich dodatkowego zabezpieczenia
• unikanie gorących, zimnych i kwaśnych pokarmów (ponieważ mogą wzmagać nadwrażliwość)

Czy wybielanie zębów jest bezpieczne?

Badania naukowe potwierdzają, że wybielanie zębów w sposób kontrolowany przez lekarza, za pomocą nadtlenku wodoru i nadtlenku karbamidu jest w pełni bezpieczne i skuteczne, jeśli przestrzegane są zalecenia producenta danego preparatu. W przypadku wybielania zębów martwych właściwa kwalifikacja i odpowiednie zaopatrzenie zęba przez dentystę mają ogromne znaczenie w powodzeniu i bezpieczeństwie zabiegu.

Jakie mogą być działania niepożądane wybielania zębów?

W przypadku wybielania zębów żywych są to:

• przemijające podrażnienie dziąseł
• przemijająca nadwrażliwość zębów
• przemijające zaburzenia smaku
• zabiegi wybielania zębów mogą prowadzić do pieczenia i/lub oparzenia błony śluzowej jamy ustnej, powstawania nadżerek szkliwa oraz do uszkodzenia tkanek miękkich w wyniku złego używania lub nieprawidłowego dopasowania nakładki lub łyżki wybielającej. Dlatego jeszcze raz podkreślam: wybielanie zębów warto przeprowadzać pod kontrolą dentysty.

W przypadku wybielania zębów martwych są to:

• ryzyko resorpcji zęba 
• ryzyko pęknięcia/ złamania zęba
• nieefektywne wybielanie zęba martwego

Od jakiego wieku można wybielać zęby?

To, że dzieciom nie wolno wybielać zębów to jest chyba oczywiste. Nie ma wystarczających badań na temat wpływu wybielania na młode zęby. Zgodnie z dyrektywą UE zęby można wybielać u osób powyżej 18 r.ż. Ale jest tu jeden wyjątek: Amerykańska Akademia Stomatologii Dziecięcej (American Academy of Pediatric Dentistry, AAPD) dopuszcza wybielanie zębów silnie przebarwionych u 14–17 latków, jeśli ich stan jest przyczyną negatywnego postrzegania siebie i obniżonej samooceny u młodej osoby. Wybieramy mniejsze zło dla pacjenta.

Wybielanie zębów a próchnica

Badania wykazują, że kontrolowane wybielanie zębów zmniejsza skłonność do próchnicy. Dzieje się to na skutek bakteriostatycznego działania nadtlenku wodoru. Ale UWAGA! Wiemy też, że zbyt częste lub niewłaściwe stosowanie produktów do wybielania zębów może sprzyjać rozwojowi infekcji grzybiczych i wirusowych oraz zakażeń bakteryjnych opornych na antybiotyki.

Przeciwskazania do wybielania, czyli kiedy nie możesz wybielać zębów?

• w czasie ciąży i karmienia piersią, 
• przy uczuleniu na substancje zawarte w preparatach wybielających
• gdy masz próchnicę, dużo mikropęknięć szkliwa lub rozszczelnione wypełnienia w zębach
• obnażone szyjki/korzenie zębów
• zapalenie dziąseł i/lub przyzębia
• nadwrażliwość zębów przed wybielaniem (należy poszukać jej przyczyny)
• duża ilość wypełnień w zębach przednich (trzeba mieć świadomość, że plomby ani licówki lub korony nie ulegają wybielaniu, zatem z reguły trzeba je wymienić ok. 1-2 tyg po zakończonym wybielaniu zębów, gdy ich barwa się ustabilizuje).
• kiedy pacjent przyjmuje silne leki psychotropowe, przeciwpadaczkowe, cytostatyki

Jak długo utrzymuje się efekt wybielania zębów?

To zależy od wybranej metody wybielania oraz przede wszystkim od diety, palenia papierosów i higieny jamy ustnej. Moje prywatne obserwacje są takie, że wybielanie nakładkowe przynosi bardziej trwałe efekty niż jednoseansowe wybielanie w gabinecie. Ale są to tylko moje skromne obserwacje. Ty możesz mieć inne.

Jak inaczej można rozjaśnić sobie uśmiech?

Na koniec trzeba przyznać, że efekty wybielania są różne u różnych pacjentów. To że Twojej koleżance zęby wybieliły się do koloru śniegu nie oznacza, że u Ciebie też tak będzie.Niestety. To zależy od budowy zębów, predyspozycji osobniczych i podatności zębów na preparat wybielający. Jeśli wybielanie gabinetowe lub nakładkowe nie przyniosło satysfakcjonujących efektów, a Ty za wszelką cenę chcesz mieć śnieżnobiałe zęby metodą z wyboru są licówki porcelanowe. Są to cienkie porcelanowe płytki, które przykleja się do zębów specjalnym dentystycznym „klejem”. Zmieniają one trwale kolor, a często i kształt zębów, w zależności od tego, co chcemy osiągnąć. Walorem licówek porcelanowych jest to, że nie ulegają przebarwieniom, zatem efekty leczenia są bardzo trwałe. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat licówek porcelanowych kliknij TU.

Podsumowanie

Jak widzisz, istnieje wiele sposobów na biały uśmiech. Zanim przystąpisz do wybielania jakąkolwiek metodą musisz upewnić się u swojego dentysty, że Twoje zęby i dziąsła są zupełnie zdrowe. Wybór metody wybielania zależy od Twoich oczekiwań. Jeśli zależy Ci tylko na delikatnym odświeżeniu koloru, możesz wypróbować pasty lub środki wybielające dostępne bez recepty. Pamiętaj jednak, żeby używać ich zgodnie z instrukcją producenta. Jeśli pragniesz efektu WOW od razu na jednej wizycie, polecam profesjonalne wybielanie gabinetowe. Jeśli natomiast masz więcej czasu i cierpliwości to zachęcam Cię do wybielania nakładkowego. Efekt wybielania następuje stopniowo i jest bardzo trwały, przy założeniu, że stosujesz się do wszystkich zaleceń. Moim zdaniem najlepiej wybrać metodę wybielania razem ze swoim dentystą, który mając pełen obraz Twojego uzębienia pomoże wybrać Ci najlepszy sposób na śnieżnobiałe zęby.

Na koniec życzę Ci dużo uśmiechu w Nadchodzącym Nowym Roku.

Paulina 🙂

Artykuł Wybielanie zębów, czyli co zrobić, by mieć śnieżnobiały uśmiech? pochodzi z serwisu mama al dente.

Zacznę od wyjaśnienia, czym w ogóle są licówki.

Czym są licówki porcelanowe?

Licówka to mówiąc obrazowo taki tips na zęba. Jest to cienka porcelanowa płytka, której grubość wynosi od 0.2-0.3 mm do 1-1,5 mm, w zależności od zęba i tego, jaki efekt chcemy osiągnąć.

Licówka odbudowuje, tak jak wskazuje nazwa, powierzchnię licową zęba (czyli przednią/wargową/policzkową). Obejmuje również brzeg sieczny oraz są nią objęte zazwyczaj powierzchnie styczne, choć nie zawsze. Płytkę tę przykleja się specjalnym dentystycznym „klejem”. Dobrze przylegająca, dokładna licówka, przytwierdzona do zęba adhezyjnie wzmacnia jego strukturę i poprawia wygląd. Licówki mogą być zbudowane z różnych typów ceramiki. Przykładowym materiałem jest dwukrzemian litu, IPS e.max.

Ale zanim rozpiszę się o licówkach, poniżej znajdziesz parę innych metod na upiększenie Twojego uśmiechu.

Sposoby na poprawę wyglądu uśmiechu

• Podstawa to oczywiście higiena jamy ustnej i po prostu dbanie o swoje zęby i dziąsła. Mam tu na myśli zarówno profilaktykę domową, jak i tę profesjonalną-gabinetową , czyli regularne wizyty u higienistki. 
• Wybielanie zębów, metodą nakładkową w domu (walking bleach) lub wybielanie gabinetowe. 
• W przypadku nieprawidłowego ustawienia zębów warto poddać się leczeniu ortodontycznemu. Czy to za pomocą tradycyjnej ortodoncji (np. aparaty metalowe) czy też systemów typu Invisalign (przezroczyste nakładki prostujące zęby)
• Bonding i licówki kompozytowe, czyli poprawa wyglądu zębów za pomocą kompozytu. Więcej o bondingu dowiesz się TU.

Jeśli wyżej wymienione metody Cię nie satysfakcjonują, możesz pomyśleć o licówkach ceramicznych. A jeśli nie wiesz od czego zacząć, najlepiej umówić się do dentysty lub protetyka na konsultację.

Wskazania, czyli dla kogo są licówki?

• dla osób, które marzą o śnieżnobiałym uśmiechu, a ich zęby nie są podatne na wybielanie
• w przypadku startych zębów. O przyczynach starcia i metodach odbudowy utraconych tkanek pisałam TU-klik.
• u pacjentów z deformacjami lub niedorozwojem szkliwa zębów
• dla wszystkich, którym zależy na trwałości odbudowy oraz stabilności koloru (porcelana jest odporna na barwniki z pokarmów, nie przebarwia się tak jak kompozyt)
• dla tych, których największym kompleksem są własne zęby i odkąd sięgają pamięcią nigdy za dużo się nie uśmiechali

Jakie są przeciwskazania do wykonania licówek?

• martwe zęby, czyli zęby po leczeniu endodontycznym (kanałowym). Takie zęby powinny zostać zaopatrzone koronami porcelanowymi zamiast licówek. 
• zbyt duże zniszczenie tkanek zęba (wtedy raczej korona zamiast licówki)
• bruksizm, o którym pisałam TU stanowi przeciwskazanie względne. To znaczy, jeśli zgrzytasz zębami w nocy powinieneś/naś mieć szynę relaksacyjną, która zabezpieczy Twoje zęby i licówki przed zniszczeniem. Więcej o szynoterapii przeczytasz TU. Jeśli zaciskasz zęby w ciągu dnia (tak to też jest bruksizm) musisz się tego oduczyć. TUTAJ opisałam, jak to zrobić, czyli jak pokonać bruksizm.
• mierna higiena jamy ustnej i skłonność do próchnicy również są w moim przekonaniu przeciwskazaniem do licówek. Bo jeśli ktoś myśli, że licówek nie trzeba czyścić jest w błędzie. Trzeba o nie dbać tak samo jak o własne zęby, a może nawet bardziej 😉
• ciężkie zapalenia przyzębia, wtedy najpierw leczymy dziąsła i przyzębie.
• Więcej grzechów nie pamiętam 😉

Droga do Hollywood Smile, czyli jak wygląda metamorfoza uśmiechu za pomocą licówek

Terapia zaczyna się konsultacją z badaniem pacjenta. Wykonywane są potrzebne zdjęcia radiologiczne i fotograficzne. Następuje kwalifikacja zębów pod licówki i pobierane są potrzebne parametry.

Z reguły na 2. wizycie przedstawia się plan leczenia z kosztorysem i omawia go z pacjentem.

***Często, choć nie zawsze pacjent wymaga przedprotetycznego leczenia przygotowującego jego zęby pod metamorfozę uśmiechu. Mam tu na myśli chociażby leczenie ortodontyczne, jeśli masz wadę zgryzu. Warto się takiemu leczeniu poddać, ponieważ licówki na prawidłowo ustawionych zębach są po prostu bardziej trwałe. Dzięki ortodoncji zakres szlifowania zębów jest z reguły mniejszy.

Czy można zobaczyć swój przyszły uśmiech przed oszlifowaniem zębów?

Tak, pewnie, że tak! Można, a nawet jest to wskazane. W innym przypadku płacisz za licówki jak za kota w worku, nie wiedząc jaki będzie końcowy efekt odbudowy zębów.

Sprawdzić to można na dwa sposoby:

1. Klasyczny sposób- poprzez tzw. MOCK-UP, czyli przymiarkę w jamie ustnej „zaprojektowanego uśmiechu”. Robi się to za pomocą materiału do tymczasowych licówek. Czyli zanim dentysta dotknie Twoje zęby wiertłem możesz sprawdzić czy warto to robić 😉
2. Digital Smile Design (DSD), czyli cyfrowe projektowanie uśmiechu. Na czym polega ta metoda? Dowiesz się już niedługo w osobnym artykule.

Jeśli przymierzony uśmiech Ci się spodoba to na kolejnej wizycie jest oszlifowanie zębów pod licówki. Termin oszlifowanie zębów nie brzmi zbyt zachęcająco, ponieważ jakby nie patrzeć kojarzy się z okaleczeniem zębów. Jednak to szlifowanie zachodzi w większości przypadków w bardzo niewielkim zakresie. Często polega na delikatnym „muśnięciu zęba” wiertłem. No chyba, że masz ubytek albo starą plombę, którą dentysta musi usunąć /wymienić zanim założy Ci licówki. Wtedy trzeba bardziej powiercić 😉

I tu nasuwa się pytanie, które wielu pacjentów zadaje:

Czy są licówki bez szlifowania?

Tak istnieją, ale wskazania do ich wykonania są bardzo ograniczone. O tym czy Twoje zęby będą musiały być oszlifowane- decyduje lekarz po ustaleniu Twoich potrzeb.

Z doświadczenia powiem Ci, że dość rzadko można wykonać takie licówki. Grubość zbieranych wiertłem tkanek zależy od danego przypadku i od tego, co chcemy osiągnąć.  Jeśli np.pacjent jest jak dąb 😉 czyli jest wysokim dobrze zbudowanym mężczyzną, a ma drobne, filigranowe zęby, to wiadomo, że licówkami będziemy chcieli mu ten uśmiech rozbudować , powiększając zęby. Zatem w tym przypadku szlifowanie zębów będzie zerowe lub prawie zerowe.

Rodzaj porcelany użytej do wykonania licówki również ma znaczenie, ponieważ różne typy porcelany charakteryzują się różną wytrzymałością.

Czy potrzebne jest znieczulenie?

Z reguły szlifowanie dotyczy szkliwa, które nie jest unerwione, więc nie powinno nic boleć. Jednak obszar szyjki zęba, czyli tam gdzie licówka ma dosięgać, jest rejonem bardziej wrażliwym. Niejednokrotnie ząb reaguje na sam podmuch powietrza lub zimną wodę, co może wiązać się z dyskomfortem. Wtedy dobrze jest znieczulić. Z mojego doświadczenia dla spokoju pacjenta i lekarza warto to znieczulenie wykonać przed zabiegiem wykonać, nawet jeśli nie planujemy dużo szlifować. Wtedy i pacjent może się przespać na fotelu i lekarz spokojnie pracować.

Po oszlifowaniu pobierane są wyciski metodą klasyczną (masami silikonowymi) lub zęby są skanowane cyfrowo. Następnie zęby pacjenta są zabezpieczane materiałem tymczasowym do kolejnej wizyty. Czyli pacjent wychodzi z gabinetu z tymczasowymi licówkami.

Kolor przyszłych porcelanowcyh licówek najlepiej dobrać na początku wizyty przed szlifowaniem. Wtedy zęby nie są przesuszone (a przez to tymczasowo rozjaśnione) ciągłym otwarciem ust pacjenta. Łatwo wtedy o pomyłkę w doborze koloru. Jeśli mamy wątpliwości co do barwy oraz dobrego technika, zawsze warto wysłać do niego pacjenta w celu dobrania koloru w laboratorium (zwłaszcza w przypadku wykonywania pojedynczych asymetrycznych licówek). Oko technika jeszcze nigdy mnie nie zawiodło. I tu ukłon w jego stronę.

Na kolejnej wizycie jest przymiarka licówek. Jeśli wszystko pasuje i podoba się pacjentowi następuje zacementowanie, czyli przyklejenie licówek do powierzchni zębów. Jak może wyglądać uśmiech po metamorfozie zobaczysz poniżej.

Ile kosztują licówki?

Cena jednej licówki porcelanowej waha się od 1500 do 2500 PLN w zależności od regionu (Polska). 

I na sam koniec przedstawiam Ci ułamek historii leczenia mojego pacjenta, którego marzeniem był Hollywood Smile 😉

Efekty metamorfozy uśmiechu za pomocą licówek porcelanowych

Artykuł Hollywood Smile, czyli wszystko o licówkach porcelanowych pochodzi z serwisu mama al dente.

Spis treści:

1. Czym jest bonding?
2. Jakie są wskazania do bondingu?
3. Jakie są przeciwskazania?
4. Jak wygląda zabieg bondingu?
5. Przykładowe efekty bondingu.
6. Jak dbać o odbudowane kompozytem zęby?
7. Wady i zalety bondingu.
8. Podsumowanie.
9. Źródła.

Czym jest bonding?

Bonding to mikroinwazyjny zabieg z zakresu stomatologii estetycznej, ale też funkcjonalnej. Polega na odbudowaniu zębów za pomocą wysoce estetycznego materiału kompozytowego. Siły adhezji (przylegania) łączą ten materiał z powierzchnią zęba, a jest to możliwe przy pomocy słynnego bonda, czyli żywicy kompozytowej („kleju”). Zakres preparacji tkanek jest bardzo niewielki, przy założeniu że zęby są tylko starte albo tylko ukruszone. W przypadkach kiedy pacjent ma wiele starych wypełnień, przebarwienia czy próchnicę zakres preparacji jest wiadomo większy, bo trzeba np.usunąć tę próchnicę i dopiero ząb odbudować. Bezpośrednie licówki kompozytowe to również rodzaj bondingu. Przykrywają one wtedy całą powierzchnię licową (przednią zęba). 

Jakie są wskazania do bondingu?

• starcie zębów (o przyczynach starcia przeczytasz TU.)
• ukruszone zęby, np. w wyniku urazu albo zgrzytania (czyli bruksizmu)
• chęć zmiany kształtu zębów, wyrównania ich lub wydłużenia
• maskowanie pęknięć oraz różnych postaci niedorozwoju szkliwa
• zamykanie szpar między zębami, diastemy
• gdy w trakcie leczenia ortodontycznego trzeba zmienić kształt zęba/ów, z powodów funkcjonalnych bądź estetycznych, a jest jeszcze za wcześnie na wykonanie klasycznej porcelanowej licówki
• przebarwienia zębów, których nie można usunąć poprzez czyszczenie, wybielanie itp. Na ile jest to możliwe decyduje lekarz dentysta.

Jakie są przeciwskazania do bondingu?

W zasadzie nie ma przeciwskazań bezwzględnych, może za wyjątkiem uczulenia na materiał kompozytowy, co jest nieeeezmiernie rzadkie. 

Do przeciwskazań względnych można zaliczyć:

• palenie tytoniu (większa skłonność do przebarwień) oraz picie dużej ilości kawy, czerwonego wina i wszystkiego, co przebarwia zęby. Można sobie z tym poradzić przychodząc częściej na profesjonalne czyszczenie zębów oraz polerowanie kompozytu
• bruksizm, czyli zgrzytanie i/lub zaciskanie zębów. Ale jeśli pacjent nauczy się kontrolować zaciskanie w ciągu dnia, a na noc zakłada szynę relaksacyjną, można i u niego wykonać bonding. Więcej o szynoterapii przeczytasz TU, a o innych metodach walki z bruksizmem TU.
• twarda dieta, czyli jeśli lubisz podjadać orzechy i pestki, bonding polegający na wydłużeniu koron zębów może nie być tak trwały, jakbyś tego oczekiwał/a. Jeśli ograniczysz trochę twarde pokarmy w diecie zabieg można przeprowadzić i u Ciebie.

Jak widzisz, powyższym przeciwskazaniom względnym można zaradzić. Wszystko zależy od Ciebie i Twojego dentysty 😉

Jak wygląda zabieg bondingu?

Zanim zapiszesz się na bonding warto najpierw skonsultować się. Dentysta obejrzy Twoje zęby, opowie Ci o zakresie preparacji, a jeśli potrzeba wykona zdjęcia radiologiczne. Ponadto zaplanuje czas trwania zabiegu odbudowy. Jest to bardzo ważne, ponieważ może to być 30 min, ale równie dobrze 3h. Moja rekordzistka siedziała na fotelu 5h (z małą przerwą 😉 Ale odbudowywałam jej 8 zębów.

A teraz do rzeczy…

Bonding z reguły nie wymaga znieczulenia, ponieważ z założenia preparacja tkanek jest minimalna. Często polega ona tylko na delikatnym zmatowieniu powierzchni szkliwa delikatnym wiertłem. No chyba, że masz nadwrażliwość zębów i/lub odsłonięte szyjki albo ubytki klinowe. Nie wiesz jak te ubytki wyglądają? Sprawdź TU. 

Ja zanim przystąpię do odbudowy estetycznej zębów najpierw wykonuję dokumentację fotograficzną, tak żeby można było porównać efekt przed i po bondingu.

Następnie zabezpieczam zęby koferdamem. To jest taka specjalna guma na ramce. Służy ona do odizolowania zębów, które mają zostać odbudowane od reszty jamy ustnej. Zwłaszcza chodzi tu o język, który lubi czasem (niepostrzeżenie przez lekarza) przenieść ślinę na zęby, powodując tym samym spadek siły adhezji kompozytu. Co to oznacza dla pacjenta? Odpadnięcie odbudowy po kilku dniach / tygodniach/ miesiącach… A obu stronom, i pacjentowi i lekarzowi, zależy przecież na tym, żeby bonding trzymał się jak najdłużej.

Po odizolowaniu zębów, ich powierzchnia zostaje wytrawiona specjalnym dentystycznym kwasem (ortofosforowym). Ten sam kwas jest używany do wykonywania zwykłych wypełnień (plomb).

***Można też zabieg przeprowadzić bez użycia kwasu. Ja jednak preferuję z, ponieważ siła adhezji kompozytu do zęba jest większa, a co za tym idzie odbudowa jest bardziej wytrzymała.

Po przepłukaniu powierzchni zębów nakładam żywicę kompozytową, czyli słynnego Bonda 😉 Następnie odbudowuję ząb/ zęby, poprzez naprzemienne nakładanie i naświetlanie warstw kompozytu za pomocą lampy stomatologicznej.

 Istnieją kompozyty przeznaczone do odbudowy zębiny (mniej przezierne) oraz te imitujące szkliwo (bardziej przezierne). W stomatologii mamy też specjalne barwniki do malowania po zębach. Dzięki nim uśmiech wygląda jeszcze bardziej naturalnie. Jak widzisz, bonding jest to zabawa w rzeźbiarza i malarza. A że ja od dziecka darzyłam plastykę szczególnym zainteresowaniem, ten rodzaj pracy lubię szczególnie.

Po odbudowaniu zębów, sprawdzam i ewentualnie koryguję przeszkody zgryzowe.  No i na koniec jest polerowanie. Może ono trwać dość długo, ale nie można skracać tego etapu. Ponieważ tylko dobrze wypolerowane, „wypieszczone” odbudowy kompozytowe mają szansę przetrwać w dobrym stanie i być odporne na wszelkiego rodzaju przebarwienia.

Poniżej możesz zobaczyć przykłady bondingu, jaki wykonałam u moich pacjentów.

Efekty bondingu 

Kliknij w zdjęcie, aby zobaczyć szczegóły.

Jak dbać o odbudowane kompozytem zęby? 

• odpowiednia higiena jamy ustnej. Co najmniej 2-krotne szczotkowanie zębów odpowiednią techniką+nitkowanie. Można zainwestować w szczoteczkę elektryczną, w której zestawie są często końcówki służące stricte do polerowania. Dobrym rozwiązaniem jest również szczoteczka soniczna.
• należy unikać pokarmów, które przebarwiają zęby (w miarę możliwości)
• regularnie zgłaszać się na usuwanie złogów nazębnych (skaling, piaskowanie)
• co najmniej raz w roku pokazywać się u swojego dentysty na kontroli i w celu przepolerowania kompozytu
• NIE WOLNO odgryzać zębami nitek, obgryzać paznokci czy otwierać zębami butelek!!! są to parafunkcje, czyli nieprawidłowe nawyki. Nie rób tego NIGDY, nawet jeśli Twoje zęby nigdy nie były odbudowywane!

Jakie są wady i zalety bondingu?

Zalety: 

• bonding jest mikroinwazyjny, często nie wymaga w ogóle wiercenia w zębach
• efekt metamorfozy uśmiechu jest natychmiastowy (jedna wizyta)
• zabieg jest w większości przypadków odwracalny (kompozyt można usunąć)
• możliwość korekty odbudowanych zębów na tej samej wizycie
• bonding jest dużo tańszy od ceramiki. Cena waha się od 200 do 500 PLN za jeden ząb, w zależności od zakresu preparacji i ilości użytego materiału. Dla porównania cena jednej licówki porcelanowej to ok. 2000 PLN ( ceny warszawskie 2021)

Wady:

• efekt bondingu nie jest tak trwały jak odbudowy porcelanowe (licówki, korony)
• kompozyt może się z czasem przebarwiać (to zależy od higieny jamy ustnej pacjenta, jego diety, używek…)
• nie każde przebarwienie udaje się przykryć bondingiem (to zależy od wielkości i źródła)
• kompozyt częściej niż porcelana ulega uszkodzeniom (odłamaniu)
• bonding wymaga częstszych kontroli dentystycznych z polerowaniem oraz częstszych zabiegów higienizacji w gabinecie. Z drugiej strony jest to też plus. Częstsze wizyty są dla pacjenta dobre, ponieważ lekarz lub higienistka może wcześniej wychwycić inne patologie (np.próchnicę, zapalenie dziąseł i przyzębia itp.). Wtedy potencjalnym chorobom można zaradzić zanim się rozkręcą.

Jak widzisz, jest tyle samo plusów, jak i minusów bondingu. Na koniec warto dodać, że estetyka odbudowy zębów zależy w dużej mierze od doświadczenia dentysty, jego zdolności manualnych, precyzji oraz wyczucia estetyki.

Podsumowanie

Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego artykułu … obejrzysz wszystkie odcinki Bonda 😉

A tak na serio, wg mnie bonding jest zabiegiem dla pacjentów, mających defekty w kształcie lub kolorze zębów, które zaburzają estetykę uśmiechu i stanowią źródło kompleksów. Dla tych, którzy jednocześnie boją się bardziej zaawansowanych terapii estetycznych albo po prostu ich na nie nie stać.

Często pacjenci decydują się na kompozytowe odbudowy, traktując je jako metamorfozę „na próbę”, a po ok. 5 latach nabierają odwagi (lub zaoszczędzają pieniądze) i zamieniają bonding na licówki porcelanowe.

O tych ostatnich będzie następny artykuł, do którego link znajdziesz poniżej:

Hollywood Smile, czyli wszystko o licówkach porcelanowch.

Jeśli masz jakieś pytania, zostaw komentarz albo skontaktuj się ze mną przez formularz kontaktowy, który znajdziesz TU.

Znajdziesz tam też zapis na newsletter, w którym informuję o nowych artykułach na moim blogu oraz o nowościach w stomatologii.

Dużo uśmiechu na resztę dnia życzę,

Paulina

Artykuł Dla kogo bonding zębów? pochodzi z serwisu mama al dente.

SPIS TREŚCI:

1. Czym jest starcie zębów?
2. Rodzaje starcia
   1. Atrycja
   2. Erozja
   3. Abrazja
3. Odbudowa startych zębów
4. Czy inni medycy biorą udział w leczeniu starcia zębów?
5. Podsumowanie
6. Źródła

CZYM JEST STARCIE ZĘBÓW?

Starcie zębów to utrata twardych tkanek zębów (szkliwa, zębiny) na skutek jakiejś przyczyny. A przyczyn może być wiele, o czym będzie niżej.

Patologiczne starcie zębów jest najczęściej diagnozowane na fotelu dentystycznym. Ale coraz częściej świadomi pacjenci zauważają je sami i udają się do dentysty po poradę.

Jak odróżnić zatem starcie fizjologiczne zębów od tego patologicznego? Zacznę od wyjaśnienia rodzajów starcia zębów.

RODZAJE STARCIA ZĘBÓW:

ATRYCJA

Atrycja to fizjologiczne starcie zębów, do którego dochodzi w trakcie kontaktu ząb-ząb, czyli u każdego z nas w trakcie gryzienia i żucia pokarmów. 

Gdy wyrzynają się stałe zęby sieczne (jedynki i dwójki) mają one często tzw. mamelony 😉 czyli pofalowany brzeg sieczny. Jeśli macie dzieci to na pewno to zaobserwowaliście. A jeśli nie, podrzucam zdjęcie:

Z biegiem lat zęby się zużywają i owe falbanki się ścierają. Starsze dzieci i młode osoby dorosłe często już ich nie mają. Brzeg sieczny ich siekaczy jest wyrównany, jak to widać poniżej.

Z biegiem lat zęby ulegają stopniowemu zużyciu fizjologicznemu i skróceniu, co widać poniżej:

Im człowiek starszy tym atrycja z reguły jest bardziej widoczna. Co wydaje się całkiem normalne – w końcu ludzie starsi dłużej używali swoich zębów niż Ci młodzi. Potwierdzają to również badania. W wieku 20 lat silnie ściera zęby 3% dorosłych, a w wieku 70 lat aż 17%. Dane naukowe również pokazują, że mężczyźni bardziej zużywają swoje zęby niż kobiety.

Występowanie fizjologicznego ścierania się zębów znacznie zmniejszyło się w obecnych czasach z powodu konsumpcji przetworzonej i dużo bardziej miękkiej żywności. Nasi przodkowie odgryzali i żuli znacznie twardszy pokarm niż my teraz, co za tym idzie atrycja  fizjologiczna na ich zębach była bardziej zaznaczona.

Czyli jak widzisz atrycja jest naturalnym procesem, jaki zachodzi u wszystkich ludzi. Nie powoduje ona nadwrażliwości zębów, więc generalnie nie wymaga leczenia. 

Ale jest tu jeden wyjątek. To pacjenci z bruksizmem, u których dochodzi do patologicznej atrycji, na skutek zgrzytania lub/i zaciskania zębów. Wzmożone ścieranie zębów to główny objaw bruksizmu, ale samo istnienie atrycji nie wystarcza do jego stwierdzenia. W przebiegu starcia zębów związanego z bruksizmem dochodzi zazwyczaj do nadwrażliwości zębów, w wyniku starcia oraz mikropęknięć szkliwa, ale nie jest to regułą. 

Jak temu zapobiec?

Wykonanie szyny relaksacyjnej zabezpiecza zęby przed nadmiernym ścieraniem i pękaniem szkliwa. O tym sposobie leczenia przeczytasz TU. Jeśli chcesz dowiedzieć się czym jest właściwie bruksizm kliknij TU. A jeżeli ścierasz sobie zęby w trakcie zgrzytania- koniecznie poznaj 12 kroków do pokonania bruksizmu.

Na koniec dodam, że pojedyncze zęby w buzi mogą ulegać nadmiernemu starciu na skutek nieprawidłowych kontaktów w trakcie ruchów żuchwą (gryzienia, żucia). To dentysta najczęściej zauważa takie pojedyncze starte guzki czy inne powierzchnie zębów, np. powierzchnie podniebienne zębów przednich górnych, które są niewidoczne w trakcie mówienia, uśmiechu pacjenta. Albo guzki kłów, co skutkuje nieprawidłowymi prowadzeniami w trakcie ruchów bocznych żuchwy, często prowadząc do starcia innych zębów.

Dlatego tak ważne są regularne kontrole stomatologiczne, przynajmniej raz w roku. Im wcześniej wychwycone starcie i szybciej podjęte działania, tym mniej roboty dla dentysty i mniej wydatków dla pacjenta. Zgodnie ze stwierdzeniem, że profilaktyka to najlepsza forma leczenia 😉

EROZJA

Erozja to następstwo uszkodzeń chemicznych zęba na skutek jego kontaktu z kwaśnymi pokarmami i napojami (z niskim pH). 

Istotne znaczenie w powstawaniu erozji ma również bulimia, refluks żołądkowo-przełykowy oraz nieprawidłowy skład śliny. (niskie pH jamy ustnej)

Jak wygląda erozja na zębach ?

Zmiany erozyjne mają zazwyczaj postać wklęsłych powierzchni starcia o owalnych krawędziach i nie występują w zębach przeciwstawnych. Wypełnienia pozostają z reguły nietknięte. 

W bulimii zmiany erozyjne zlokalizowane są najczęściej na powierzchniach podniebiennych i językowych zębów. Zaznaczyłam strzałkami jak rozległe są ubytki erozyjne u pacjentki często wymiotującej.

 Zmianom erozyjnym może towarzyszyć również nadwrażliwość zębów.

Jak zapobiec erozji?

Należy ograniczyć spożywanie kwaśnych pokarmów, a zwłaszcza CocaColi. Jeśli nie jesteś w stanie z tego zrezygnować dobrym sposobem jest picie przez słomkę, tak żeby kontakt napoju z zębami był jak najmniejszy. Choć picie wina przez słomkę to już profanacja 😉 Po zjedzeniu lub wypiciu czegoś kwaśnego dobrze jest przepłukać buzię wodą, a zęby umyć najwcześniej po 1h. Zbyt wczesne szczotkowanie zębów może spowodować jeszcze większe starcie częściowo nadtrawionej kwasami powierzchni szkliwa. (mamy tu erozję z abrazją jednocześnie, o abrazji będzie za chwilę)

W nadwrażliwości zębów mogą pomóc:

• pasty do zębów na nadwrażliwość
• lakierowanie zębów w gabinecie (np. lakierami z fluorem, preparatami zawierającymi związki wapnia lub żywicami) 
• stosowanie zaleceń dietetycznych, o których wspomniałam wyżej.
• właściwa technika szczotkowania, ruchami wymiatającymi lub okrężnymi albo szczoteczka elektryczna, soniczna stosowane umiejętnie

LECZENIE EROZJI:

Jeśli zmiany są pojedyncze i niewielkie oraz nie wpływają na estetykę i funkcję zębów (co może ocenić Twój dentysta), a Ty nie masz nadwrażliwości, masz dobrą higienę jamy ustnej to leczenie nie jest potrzebne.

Jeśli natomiast ubytki są większe, mnogie, zaburzają estetykę uśmiechu lub co gorsza powodują nieznośną nadwrażliwość, wtedy wskazane jest leczenie.

Leczenie to polega na wypełnieniu ubytków erozyjnych (wykonaniu plomb) materiałem kompozytowym lub glassjonomerowym w zależności od sytuacji klinicznej.

ABRAZJA

Abrazja to patologiczne starcie zębów, na skutek ich kontaktu z innym ciałem obcym.

Przyczyny abrazji

• nieprawidłowa higiena jamy ustnej, czyli używanie zbyt twardej szczoteczki i zbyt mocne czyszczenie, zwłaszcza ruchem poziomym, tzw.szorowanie. A starcie zębów ma także wpływ niewłaściwa pasta do zębów o zbyt wysokim wskaźniku ścieralności.
• parafunkcje, czyli nieprawidłowe nawyki, jak np. obgryzanie paznokci czy nagryzanie ołówków, długopisów…Takie nawyki mogą prowadzić do ścierania się zębów
• klamra w protezie, która jest umocowana na zębie własnym pacjenta zwłaszcza w protezach osiadających również może ocierać ten ząb, powodując ubytek w szkliwie.

Skutkiem wyżej wymienionych czynników jest odsłanianie się szyjek zębowych, czyli miejsc na zębach, w których grubość szkliwa jest najmniejsza. Gdy dojdzie do jego starcia odsłania się dużo bardziej miękka zębina, która ściera się 7 razy szybciej niż szkliwo. W tym rejonie zęba znajdują się wypustki nerwów. Jak się pewnie domyślasz dochodzi wtedy to dużej nadwrażliwości na zimne, ciepłe pokarmy lub na sam dotyk.

Ubytki klinowe

Na skutek nieprawidłowej techniki szczotkowania ( a czasem jeszcze kwaśnego pH jamy ustnej) powstają tzw.ubytki klinowe. Mają kształt klina i są umiejscowione w rejonie szyjki zębowej. Są to ubytki w szkliwie, sięgające często zębiny, a nawet serca zęba, czyli miazgi. W skrajnych przypadkach może dochodzić do zapalenia miazgi i/lub martwicy zęba.

Opisane przeze mnie rodzaje starcia mogą zachodzić osobno, w parach albo wszystkie razem. Wieloletnie patologiczne starcie zębów prowadzi do znacznego ich skrócenia, nieprawidłowych kontaktów między zębami przeciwstawnymi, a co za tym idzie do zaburzenia funkcji układu żucia. W skrajnych przypadkach może powodować problemy w stawach skroniowo-żuchwowych, przemieszczenie krążka, bóle stawów sż i głowy. Sytuację pogarszają braki w uzębieniu i przeciążenie istniejących zębów.

Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie starcia zębów, ustalenie przyczyny ubytków i wyeliminowanie czynników, które do nich doprowadziły. Odpowiednia higiena jamy ustnej, dobre nawyki żywieniowe, wiedza nt. występujących parafunkcji czy bruksizmu i radzenie sobie z nimi to kolejne kroki by uchronić zęby przed patologicznym starciem. A jeśli starcie już wystąpiło to wskazane jest leczenie odtwórcze, czyli odbudowa startych powierzchni. 

ODBUDOWA STARTYCH ZĘBÓW

Rekonstrukcja twardych tkanek zębowych może się odbywać na różne sposoby, w zależności od stopnia starcia.

1. Leczenie zachowawcze, które wykonuję w przypadku niewielkiego starcia zębów.

Jest to odbudowa startych powierzchni za pomocą materiału kompozytowego („plomby”) oraz bonding w przypadku zębów przednich. 

W ramach tego leczenia mam również na myśli kompozytowe nakłady (onlay’e, overlay’e….), czyli odbudowy wykonane metodą pośrednią na 2 wizytach.

Na pierwszej wizycie jest opracowanie zęba/ów pod nakład, pobierane są wyciski, a na drugiej zacementowanie (przyklejenie) do zęba gotowej odbudowy. Można też taki nakład wykonać na jednej wizycie, jednak nie polecam stosowania tego sposobu ze względu na gorsze parametry trwałości i wytrzymałości takiego nakładu.

Plusy: cena, nieskomplikowana procedura odbudowy (jedna-dwie wizyty); możliwość wprowadzania poprawek na każdym etapie pracy albo już po wykonaniu odbudowy.

Minusy: możliwe przebarwienia kompozytu na skutek barwników pokarmowych (czarna kawa, herbata…), mniejsza trwałość i wytrzymałość niż porcelana, kompozyt może ulegać odłamaniom (zwłaszcza u pacjentów zgrzytających bez szyny relaksacyjnej ) oraz ściera się szybciej niż szkliwo czy porcelana.

Poniżej przykład bondingu, czyli odbudowy estetycznej startych zębów przednich za pomocą materiału kompozytowego.

2. Terapia protetyczna, czyli odbudowa (lub przebudowa) zwarcia.

Stosuję ją w cięższych postaciach starcia, przy zaniżonej wysokości zwarcia, która może się objawiać skróceniem dolnego piętra twarzy i bardzo nieestetycznym wyglądem zębów. Zęby są często szersze niż dłuższe. Takie leczenie jest też odpowiednie dla pacjentów, którzy chcą na stałe zmienić wygląd swojego uśmiechu. Poniżej przykład takiego leczenia:

Terapia polega na odbudowie zębów za pomocą stałych uzupełnień protetycznych, najczęściej porcelanowych, czyli licówek, koron oraz nakładów porcelanowych. Często zęby martwe, przeleczone kanałowo trzeba dodatkowo wzmocnić wkładami koronowo-korzeniowymi. Proces leczenia może trwać od 2 miesięcy do 2 lat, w zależności od sytuacji klinicznej i planu leczenia.

 Dlaczego aż tak długo?

W cięższych przypadkach wymagana jest wstępna szynoterapia zanim nastąpi właściwa rekonstrukcja zębów. Chodzi o to, że układ stomatognatyczny, w ciągu postępującego latami starcia, niejako adoptuje się do zmian, w stawach skroniowo-żuchwowych dochodzi do zmian funkcjonalnych i/lub strukturalnych, dających objawy lub nie. (jednym z objawów może być np.przeskakiwanie krążka w stawie, trzaski, trzeszczenia).

Plusy: super estetyka, trwałość, wytrzymałość pracy

Minusy: wysoka cena, zazwyczaj dłuższy czas leczenia

Zawsze przed oszlifowaniem zębów i odbudową docelową robię pacjentowi tzw. Wax-up., czyli pokazuje na gipsowym modelu jego przyszłe uzębienie, a następnie Mock-up, czyli przymierzam pracę bezpośrednio na zębach, po to by mógł zobaczyć jak jego uśmiech będzie wyglądał zanim zdecyduje się na leczenie. Często pacjenci nie wierzą, że ich zęby mogą tak wyglądać.

Można również zaprojektować uśmiech cyfrowo za pomocą DSD, czyli Digital Smile Design. O tym będzie osobny artykuł.

Jeśli chcesz się dowiedzieć jak wygląda wykonanie licówek porcelanowych kliknij TU.

3.Zachowawczo-protetyczna terapia, czyli połączenie punktu 1. i 2.

Terapia ta przebiega z wykorzystaniem zarówno uzupełnień kompozytowych, jak i porcelanowych. Może odbywać się jedno lub dwuetapowo, czasami wieloetapowo. Wszystko zależy od sytuacji i planu ustalonego wspólnie z pacjentem.

Jest to kompromis między leczeniem zachowawczym a protetycznym, kiedy pacjentowi zależy na pięknym uśmiechu, ale nie ma wystarczających środków na leczenie. Lub też chcemy te koszty rozłożyć w czasie. 

Wówczas zęby przednie odbudowuję za pomocą ceramiki, żeby efekt był WOW. A zęby boczne, które są mniej widoczne odbudowuję za pomocą kompozytu, który jest mniej estetyczny oraz tańszy. Kiedy pacjent jest na to gotów, wymieniam kompozytowe odbudowy na porcelanowe.

Ale UWAGA!

W takim przypadku ultraważne są regularne wizyty kontrolne u dentysty/protetyka, który tę pracę wykonał. NIE WOLNO zniknąć z gabinetu po odzyskaniu uśmiechu. Dlaczego?

Dlatego, że kompozyt na bokach ściera się znacznie szybciej i z czasem może dochodzić do nieprawidłowych kontaktów między zębami, większego nacisku na licówki bądź korony porcelanowe w przednim odcinku. A w konsekwencji do uszkodzenia tych uzupełnień. Już nie mówiąc o tym, że nie pojawiając się na regularnych wizytach kontrolnych traci się gwarancję na uzupełnienia ceramiczne.

Na koniec jeszcze raz podkreślam, że jeśli pacjent ma bruksizm to ważne jest, aby po rekonstrukcji zębów zaopatrzyć go w szynę relaksacyjną. Takie postępowanie chroni zęby i uzupełnienia protetyczne przed zniszczeniem i zapewnia większą trwałość pracy.

Czy inni medycy biorą udział w leczeniu starcia zębów?

Generalnie starciem zębów zajmują się dentyści ogólni i protetycy. Ale medycy innych specjalności również w sposób pośredni mogą pomagać w leczeniu starcia. Oto przykłady:

Ortodonta

Gdy mamy nieprawidłowe ustawienie zębów, wadę zgryzu i wynikające z tego starcie patologiczne, wstępnym etapem leczenia jest „uszeregowanie” zębów przez lekarza ortodontę. Dopiero po wyleczeniu wady zgryzu można przejść do odbudowy protetycznej zębów. A najlepiej wspólnie z ortodontą zaplanować leczenie. Niejednokrotnie już w trakcie terapii orto można sukcesywnie odbudowywać niektóre zęby. Np.poszerzać karłowate siekacze kompozytem, a po zakończonym leczeniu zamienić ten kompozyt na porcelanę.

Chirurg stomatologiczny lub szczękowo-twarzowy

Przykład: usunięcie ósemki, która nie ma zęba przeciwstawnego i biernie wyrzyna się (ekstruzja) przekraczając płaszczyznę zgryzu oraz zaczyna zaburzać prawidłowe kontakty innych zębów w trakcie ruchów żuchwy. W efekcie dochodzi do patologicznego starcia guzków niektórych zębów. Taką ósemkę należy jak najszybciej usunąć. Czyli robota dla chirurga albo dentysty, jeśli lubi 😉

Fizjoterapeuta, psychoterapeuta

Fizjoterapeuta i psycholog pomagają w terapii bruksizmu, którego częstym objawem jest starcie zębów na skutek zgrzytania. Zatem pośrednio biorą udział w leczeniu starcia zębów. Więcej dowiesz się TU.

Jak widzisz leczenie starcia powinno być multidyscyplinarne. Wtedy terapia jest najbardziej efektywna.

Podsumowanie

Wszystkie wyżej omówione jednostki chorobowe: atrycja, erozja i abrazja powodują utratę twardych tkanek zęba. Wszystkie z wyjątkiem fizjologicznej atrycji są chorobami przewlekłymi, które mogą powodować problemy funkcjonalne, estetyczne i bólowe układu stomatognatycznego.

Warto zatem, po zaobserwowaniu któregokolwiek z objawów opisanych chorób, skontaktować się ze swoim dentystą, wspólnie z nim ustalić przyczynę i sposób leczenia. Mając na uwadze, że długo niezauważone i nieleczone starcie może prowadzić do poważnych konsekwencji w obrębie całej jamy ustnej oraz w stawach skroniowo- żuchwowych. A wtedy i terapia jest bardziej skomplikowana, kosztowna i czasochłonna.

Artykuł Czy każde starcie zębów to patologia? pochodzi z serwisu mama al dente.